Dokumenti među koricama 130 knjiga

Prošlog četvrtka, 21. januara, Arhiv Jugoslavije (AJ) obeležio je radno 66 godina postojanja – predstavljena su izdanja objavljena tokom 2015, o kojima su govorili naši ugledni istoričari, saradnici AJ, profesori istorije na Filozofskom fakultetu Ljubodrag Dimić, Mira Radojević i Milan Ristović, kao i direktor AJ Miladin Milošević.

Posle svečanosti upitali smo domaćina, gospodina Miloševića, zašto su se odlučili da rođendan obeleže na ovaj, pomalo neuobičajen način?– U okviru svoje zakonom propisane delatnosti AJ radi i na objavljivanju arhivskih dokumenata, istorijskih izvora prvog reda, a publikovanje dokumenata smatra se u arhivskoj struci za krajnji domet rada jednog arhiva. To znači da su u stručnom pogledu zaokruženi svi poslovi na sređivanju i obradi arhivskih fondova iz kojih se dokumenta objavljuju, kaže Milošević.

– Ovu praksu arhiv je započeo 1981. kada je uz učešće naših uglednih istoričara, naučnih radnika i arhivski stručnjaka objavljena prva knjiga dokumenata „Tito – Čerčil, strogo tajno”. Negujući ovu dimenziju rada, arhiv je do danas objavio više desetina zbornika građe, ukupno više od 130 publikacija iz arhivistike i istoriografije. Više od polovine tih dela publikovali smo tokom poslednjih deset godina, naglašava Milošević.

Publikovanjem značajnih zbirki dokumenata, ne samo da se naučna i šira javnost lakše upoznaju sa sadržajem arhivskih fondova, nego se i AJ potvrđuje kao jedan od bitnih faktora širenja znanja o istoriji jugoslovenske države i društva.

Osim toga, podvlači Milošević, objavljivanje arhivskih izvora je i njihova najbolja zaštita, što doprinosi popularizaciji rada samog arhiva i arhivske struke, kao i podizanju svesti o važnost arhivskih institucija.

,,Nadam se da smo sa do sada objavljenim knjigama svemu ovome po malo doprineli”, kaže naš sagovornik, s nesumnjivom skromnošću, pošto knjige u izdanju AJ redovno dobijaju najviše ocene u stručnim krugovima i među poznavaocima novije istorije.

Tokom 2015. objavljene su knjige iz dve edicije. Prva edicija – „Izvori za istoriju međunarodnih odnosa 1930–1940” – pokrenuta je 2005, a druga – „Dokumenta o spoljnoj politici Jugoslavije”, 2014. godine.

U prvoj ediciji publikovane su deseta i jedanaesta knjiga dokumenata, izveštaja Ministarstva inostranih poslova Kraljevine Jugoslavije nastalih od 1939. do 1941. godine (priredili su ih Jelena Đurišić i Dragan Teodosić, arhivisti AJ).

Iz druge edicije objavljeni su zbornici dokumenata „Jugoslavija–SAD 1918–1945” (priredili Predrag Krejić i Mitar Todorović) i „Jugoslavija–Irak 1955–1979” (priredili Nada Pantelić i Milan Medaković). Ova druga je objavljena u saradnji sa Ambasadom Republike Irak u Beogradu na srpskom i arapskom jeziku.

Prošle godine je na engleskom jeziku u Džakarti izašla i knjiga „Jugoslavija–Indonezija, 1945–1967, istraživanja i dokumenti”, čiji su autori Ljubodrag Dimić, Aleksandar Raković i Miladin Milošević. U okviru zajedničkog projekta AJ i Nacionalnog arhiva Republike Indonezije, ova knjiga je izašla u Beogradu 2014. godine.

Kao suizdavač, AJ je sa izdavačkom kućom ,,Prometej” i Radio-televizijom Srbije, objavio 1915. i „Dnevnik” Jovana Jovanovića Pižona, uglednog srpskog diplomate i političara. „Dnevnik” čiji original se čuva u AJ, priredili su za štampu dr Radoš Ljušić i Miladin Milošević.