Šesta sahrana Dimitrija Tucovića

Kada se bude ostvarila odluka Skupštine grada Beograda da se zemni ostaci lidera nekadašnje Srpske socijaldemokratske partije Dimitrija Tucovića izmeste sa Slavije, biće to šesti put da ovaj socijaldemokrata menja večno konačište.

Dimitrije Tucović je prvi put sahranjen u jeku Kolubarske bitke, u rano jutro 20. novembra 1914. godine.

– Rezervni poručnik  Dimitrije Tucović ranjen je u blizini lajkovačkog sela Ćelije. Preminuo je odmah posle ranjavanja i to u 33. godini. Aleksa Jovanović, kapetan druge klase, naredio je vojniku Vlajku Martinoviću, koji je u četi bio poznat kao socijalista, da Tucovićevo telo iznese sa bojišta i da ga sahrani. Po naređenju, Tucović je trebalo da bude ukopan na groblju u selu Šušnjar, ali je, prema svedočenju boraca, Martinović odlučio da ga sahrani na položaju gde je i poginuo – priča profesor Milorad Đoković, autor dela „Srpska golgota 1912–1916”.

Četvorica vojnika iskopala su raku pored puta koji vodi iz Lazarevca ka Rudniku i pod velikim hrastom sahranila Tucovića.

– Neposredno pre sahrane, vojnici su pretražili džepove Dimitrijeve uniforme i našli tri pisaljke, novčanicu od deset dinara i ratni dnevnik koji je on brižljivo vodio. Posle sahrane, Martinović je na hrastu urezao reči: „Ovde počiva Dimitrije Tucović, socijalistički borac za narodna dela”. To je bila njegova prva sahrana – ističe Đoković.

Nedugo zatim, stolar Milenko Marković je, po svedočenju njegove kćerke Mileve Gitarić, napravio drveni sanduk i preneo telo Tucovića na groblje u selu Šušnjar. Bila je to druga sahrana.

Ali to nije bio kraj premeštanja njegovih ostataka. Po naređenju okupacionih vlasti, 1916. godine formirano je vojničko groblje u Lazarevcu. Tada je započeto sahranjivanje srpskih i austrougarskih vojnika poginulih u Kolubarskoj bici. Među njima je bio i Tucović, pa su sa groblja u Šušnjaru njegovi posmrtni ostaci, sa još 12 tela oficira, premešteni na vojničko groblje u Lazarevcu. U toku noći, u strogoj tajnosti, Milisav Gavrilović podigao je kameni spomenik Tucoviću na kome je pisalo: „Dimitrije Tucović poginu 1914. godine”. Tucović je tada sahranjen treći put, ali ne i poslednji.

Po odobrenju Ministarstva pravde Kraljevine Jugoslavije, od 25. jula 1939. godine, započeta je ekshumacija zemnih ostataka srpskih i austrougarskih

vojnika sa vojničkog groblja u Lazarevcu, pa je deo kostiju prenet u nedovršenu kriptu Hrama Svetog Dimitrija u ovoj opštini.

– U specijalnom metalnom sanduku pod brojem tri, Tucović je pohranjen u kriptu crkve. Bila je to četvrta sahrana. Deset godina kasnije, bez saglasnosti crkve, metalni sanduk sa Tucovićevim ostacima, po naređenju tadašnjeg rukovodstva, prenet je  u Beograd, na Slaviju. Tada je Dimitrije sahranjen peti put – kaže Đoković i ističe da je nepoznanica zašto je Tucović odvojen od boraca iz Kolubarske bitke i sahranjen daleko od svog rodnog sela Gostilje.

Zbog planova za rekonstrukciju Trga Slavija, njegove kosti se opet spremaju „na put” – u Aleju velikana. Posle 65 godina „mirovanja” biće to šesta sahrana Dimitrija Tucovića.

Odluci beogradskih odbornika protive se meštani zlatiborskog sela Gostilje odakle je Dimitrije rodom.

– Čim smo čuli o čemu će se na beogradskoj skupštini raspravljati, pokrenuli smo inicijativu da se njegovi ostaci, kako mu je i majka želela, prenesu kod njegove rodne kuće u Gostilje. U ovoj kući, koja se sada obnavlja, i dalje živi njegov praunuk Radomir, koji je potomak Dimitrijevog strica – kaže Miroslav Tucović, predsednik  Turističke organizacije Gostilje.

– On je svoj život dao za ovu zemlju i zaista nema nikakvog smisla premeštati mu kosti. U 102 godine otkako je poginuo to bi bio šesti put. Ako se to već radi, bilo bi ljudski vratiti ga tamo gde je rođen, da već jednom nađe svoj mir – decidan je Tucović.