​Vrh SPC na Petom kontinentu

Petnaest dana pošto je završio treću kanonsku posetu Kanadi, patrijarh srpski Irinej, odlazi na novi prekookeanski put – u Australiju. Biće to njegova prva poseta Mitropoliji australijsko-novozelandskoj u svojstvu poglavara SPC, ali ne i prvi odlazak na Peti kontinent. U vreme kada je obavljao dužnost vladike niškog, Irinej je 2004. godine sa patrijarhom Pavlom i još nekoliko episkopa posetio tamošnje sveštenstvo i vernike. Prema programu posete koju je objavila Srpska pravoslavna crkva, patrijarh Irinej trebalo bi u sredu da doputuje u Melburn. Tokom posete srpski patrijarh obići će 14 hramova srpske crkve u Melburnu, Adelejdu, Sidneju, Brizbejnu... Delegaciju SPC, koju predvodi poglavar srpske crkve, tokom 11 dana posete, dočekivaće sveštenstvo i vernici na četiri australijska aerodroma. Osim patrijarha, kako je objavila Mitropolija australijsko-novozelandska, u delegaciji će biti i mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, episkopi sremski Vasilije, novogračaničko-srednjozapadnoamerički Longin, zapadnoevropski Luka. Kako je navedeno, glavni povod posete je osvećenje obnovljenog hrama saborne crkve Svete trojice u Istočnom Bransviku, u Melburnu. Ova velika crkva, sa salom i kućom pre tačno 40 godina kupljena je od anglikanaca za tadašnjih 105.000 dolara.

Nezaobilazna tačka na ovom putovanju svakako je manastir Svetog Save u Ilejnu, gde bi patrijarh srpski Irinej trebalo u petak da služi liturgiju. Svetinja udaljena oko 150 kilometara od Melburna bila je nekada sedište Australijsko-novozelandske eparhije, a i danas je jedno od najvažnijih duhovnih središta srpske crkve koje okuplja oko sebe brojne vernike. Od osnivanja manastira 1972. godine na imanju koje se prostire na oko 80 hektara podignute su brojne zgrade. Tako se ovde, između ostalog, nalaze dva hrama, konaci, nekoliko kuća koje su vernici sagradili kao svoje zadužbine... Prvi episkop australijsko-novozelandski Nikolaj (Mrđa), koji se upokojio 2015. godine, podigao je na ovom zemljištu dečje letovalište i muzej. Tu je osnovao i prvo srpsko pravoslavno groblje u Australiji. Nedaleko od hrama, 1979. godine, kako u svojoj knjizi o istoriji SPC u Australiji, Novom Zelandu i Južnoj Africi pišu Stanimir Spasović i Srboljub Miletić, sagrađeno je i naselje srpskih penzionera „Jelena Kalabić Đorić Miletić”, koje se sastoji od osam stanova. U manastiru u Ilejnu biće priređena i lokalna proslava prepodobnog starca Nikanora Hilandarca, uz čije se ime na Petom kontinentu obavezno dodaje i da je bio pomiritelj australijskih Srba. Posle 60 godina provedenih u Hilandaru, gde je obavljao dužnost proigumana, ali i prota Svete Gore, starac Nikanor je u 87. godini života došao u Australiju 1990. godine u „mirovnu misiju”. Raskol koji se dogodio 1963. godine, kada se episkop američko-kanadski Dionisije odvojio od Srpske pravoslavne crkve, prelio se i na Australiju. Decenijama su se parohije, sveštenstvo i vernici delili na one odane episkopu Dionisiju i one koje su ostale u jedinstvu sa SPC. Zbog toga su i tadašnje posete Australiji velikodostojnika srpske crkve u sebi uvek nosile i pomiriteljsku komponentu. Prvi srpski episkop koji je posetio Peti kontinent bio je vladika Lavrentije, koji je danas na čelu Eparhije šabačke. Bilo je to 1969. godine. Međutim, snažan podsticaj jačanju crkvenog jedinstva imala je i poseta prvog srpskog patrijarha koji je kročio na australijsko tle: patrijarha Pavla. Podele, ipak, nisu zaobišle ni sadašnjeg mitropolita australijsko-novozelandskog Irineja (Dobrijevića) čijem se imenovanju na to mesto usprotivio deo sveštenstva i vernika. Sukobi sa nadležnim arhijerejem završavali su i na građanskom sudu. Iako u Australiji i danas deluje „Slobodna Srpska pravoslavna crkva”, kao podsetnik i ostatak podela začetih pre više od pola veka, čini se da većina Srba u Australiji danas više ima potrebu da se sretne sa poglavarom svoje crkve nego da od njega čuje pozive na jedinstvo i osude raskola.

Osim svetinja, patrijarh Irinej obići će i srpski sportski centar u Bonirigu, kao i gradilište koledža „Sveti Sava” u Varovilu, predgrađu Sidneja. Zemljište za budući srpski koledž od oko 75 hektara kupljeno je 2003. godine. Naredne godine osveštao ga je patrijarh Pavle u prisustvu više od 10.000 Srba. Kada radovi budu gotovi, to će biti prva srpska škola na Petom kontinentu.