Leskovac slavi Nemanjiće

Leskovac – Dok Beograđani planiraju da podignu spomenik Stefanu Nemanji, utemeljitelju srpske države, Leskovčani su mu se već odužili. U naselju Dubočica podignuta je crkva posvećena Prepodobnom Simeonu Mirotočivom. Iako izgradnja traje dve decenije, još nije u potpunosti završena. Predstoji unutrašnje malterisanje, ugradnja podova, priprema za živopis, ali lepa građevina svojom monumentalnošću privlači pažnju. Zasluga velikog župana za Leskovac jeste to što je ondašnju oblast Glubočica (Dubočica), u kojoj se nalazilo i naselje Leskovac, koja je bila u sastavu Vizantije, pripojio srpskoj državi.

Istoričar Mira Ninošević, muzejski savetnik Narodnog muzeja u Leskovcu, podseća za čitaoce „Politike” da se leskovačko Pomoravlje od devetog do dvanaestog veka nalazilo u rukama Vizantije ili Bugarske, sve do snaženja Raške u dvanaestom veku.

– Ratujući protiv Vizantije, Stefan Nemanja je pored ostalih delova vizantijske teritorije oko Južne Morave pripojio Srbiji i župu Dubočica. Nakon susreta sa nemačkim carem Fridrihom Barbarosom u Nišu 1189. godine, Stefan Nemanja je uspešno nastavio osvajanja sve do Prizrena i Skoplja. Međutim, usled poraza u bici kod Morave 1190. godine, bio je prinuđen da vrati Vizantiji neke oblasti koje je poslednje osvojio, ali Dubočica nije bila među njima. Na taj način Vizantija je faktički priznala Nemanjina osvajanja, među kojima se nalazila i Dubočica – ističe naša sagovornica.

O tome piše i Sveti Sava u „Žitiju Sv. Simeona”: „Vizantijski car Manojlo Prvi Komanin je zadiviv se mudrosti ovoga junoše (Stefana Nemanje) odlikova po carski dostojanstvom i različitim darovima. I odvojiv mu od svoje zemlje, dade mu zvanu Glubočicu govoreći: tebi budi i potomstvu tvojemu po tebi u vekove, ni sa kim u zajednici, ni sa mnom, ni sa srodnicima mojim po meni.”

Osim što se na ovaj način odužuje Nemanjićima, Leskovac održava čvrstu vezu i sa njihovom zadužbinom na Svetoj gori – manastirom Hilandarom, čiji je metoh bio. Prema nekim istraživanjima, Leskovac je još 1308. godine poveljom kralja Milutina bio poklonjen Hilandaru. Ako i postoji sumnja u to, istorijska je činjenica da se u Povelji cara Dušana iz 1348. godine pominje veliko selo Leskovac na Veternici koje se sa zaseocima Vina, Miroševce, Grabovnica i Sušica (današnje Šišince) daruje kao feudalni posed ovom svetogorskom manastiru i Svetoj gori.

Pored metoha koji je ovde posedovao manastir Visoki Dečani, on je u vreme Turaka bio stožer odbrane pravoslavlja i hrišćanstva od nadiruće islamizacije. Ovde je metoh imao i ruski svetogorski manastir Sveti Pantelejmon kojem je 1395. godine imanje u Leskovcu poklonili  Jefimija (carica Milica), sa sinovima Vukanom i Stefanom. Ovi metosi su odigrali veliku ulogu u zaštiti hrišćanstva. I za vreme bugarske okupacije čuvali su Leskovčane od bugarizacije.

Tako je Leskovac postao suštinski povezan za istorijskom zadužbinom Svetog Save i Svetog Simeona Mirotočivog, odnosno Stefana Nemanje, prvog srpskog vladara koji je došao u posed Glubočice.

Velike zasluge za održavanje veze sa temeljom srpske državnosti, duhovnosti i kulture na Svetoj gori ima Društvo prijatelja Hilandara „Sveti kralj Milutin” koje deluje već dve decenije. Od  20. februara 1999. godine je i zvanično registrovano po svim crkvenim kanonima i svetovnim zakonima. U Srbiji postoji nekoliko sličnih asocijacija, ali leskovačko društvo je jedinstveno po osnivanju, organizaciji i delovanju.

– Ne hodočastimo samo u Hilandaru, već na čitavoj Svetoj gori, kao i u svim objektima sakralne kulture i pravoslavne duhovnosti u Grčkoj, Makedoniji, Crnoj Gori, Bugarskoj, Rumuniji. Organizujemo duhovne akademije, izložbe, promocije knjiga sa duhovnom sadržinom, duhovne koncerte, izdajemo knjige, kao i list „Blagovesnik” koji izlazi dva puta godišnje, a koji uređuje  jerej Miroslav Jovanović. Društvo obeležava 12. novembar, Dan Svetog kralja Milutina, čije ime nosi, kao i 26. februar, Dan Prepodobnog Simeona Mirotočivog. Leskovac, odnosno, Društvo prijatelja Hilandara „Sveti kralj Milutin” je misionarski centar Hilandara za celu Srbiju. Na hodočašća sa nama idu i ljudi iz drugih gradova. Od prvog organizovanog odlaska u Hilandar 1996. godine do danas sa temeljima naše državnosti upoznalo se oko 2.500 ljudi. Upravo pripremamo monografiju povodom 20-godišnjice prvog organizovanog odlaska u Hilandar – ističe za „Politiku” Dušan Kalijadis, predsednik Upravnog odbora Društva „Sveti kralj Milutin”. Kalijadis je, inače, nadzorni organ na izgradnji hrama Svetog Simeona Mirotočivog.

Leskovčani su rado viđeni gosti na Svetoj gori, gde se osećaju kao kod kuće. Godišnje organizuju po šest-sedam hodočašća. Prijatelji Hilandara iz Leskovca odlaze na manastirske slave, a imali su čast da budu i domaćini slave na metohu Kakovo nadomak Svete gore u Crkvi Živonosni istočnik.

Kalijadis kaže da to ne shvataju kao turizam, već kao hodočašće i pokloničko putovanje, sa punim srcem i sa punim rukama, jer uvek ponesu sve što je najpotrebnije manastiru. Posle katastrofalnog požara 2004. godine među prvima su pritekli u pomoć.