Reagovanje AP: I nas su nacisti progonili

Novinska agencija Asošijeted pres reagovala je na navode istoričarke Harijet Šarnberg, koje je preneo britanski list „Gardijan”, kao i „Politika” u jučerašnjem tekstu pod nazivom „AP u službi nacista”. Šarnbergova je tokom svog istraživanja došla do zaključka da je AP-u – za razliku od ostalih stranih medija, čime je dospela u unosan, monopolski položaj – bilo dozvoljeno da radi u Hitlerovoj Nemačkoj zato što je obećao da neće objaviti ništa što bi podrivalo nacistički režim.

AP u svom reagovanju piše:

U februaru 2015. godine istoričarka Harijet Šarnberg je od Asošijeted presa (AP) tražila informacije za svoje istraživanje i AP je s njom podelio ogromnu količinu materijala iz arhiva svoje korporacije, uključujući usmene iskaze radnika iz perioda Drugog svetskog rata.

Njen nedavno objavljeni izveštaj, zasnovan i na izvorima van AP-a, opisuje i pojedince i njihove aktivnosti pre i tokom rata koje nisu poznate AP-u.

Kao posledica toga, AP je ponovo proveravao dokumenta i druge dosijee u svojim arhivama i van nje, u SAD i u Evropi, kako bismo produbili naše razumevanje tog perioda.

AP odbacuje sugestiju da je bilo kada sarađivao s nacističkim režimom. Pre nego to, AP je bio podvrgnut pritisku nacističkog režima od trenutka kada je Hitler došao na vlast 1933. do izbacivanja AP-a iz Nemačke 1941. godine. Osoblje AP-a odupiralo se pritisku dok je činilo sve što je moglo kako bi prikupilo tačne, suštinske i objektivne vesti za svet u mračnom i opasnom vremenu.

Izveštavanje AP-a u tridesetim godinama prošlog veka pomoglo je da svet bude upozoren na nacističku opasnost. Šef biroa u Berlinu Luis P. Lohner 1939. godine je dobio Pulicerovu nagradu za svoje izveštaje iz Berlina o nacističkom režimu. Pre toga Lohner se odupro antisemitskom pritisku da otpusti Jevreje koji su radili u AP-u i, kada je to propalo, uredio je da ih AP zaposli van Nemačke, čime im je verovatno spasao živote.

Lohner je bio interniran na pet meseci u Nemačkoj nakon što su Sjedinjene Države ušle u rat i kasnije je bio pušten u okviru razmene zarobljenika. Iduću godinu je proveo javno govoreći protiv fašizma na predavanjima i u svojoj knjizi „A šta s Nemačkom”. Drugog Amerikanca koji je bio dopisnik AP-a, Džoa Mortona, nacisti su pogubili u koncentracionom kampu Mauthauzen-Gusen 1945. godine nakon što su ga uhvatili dok je pratio misiju OSS-a (američka obaveštajna agencija, preteča CIA – prim. „Politike”) 1944. godine.

Posle Lohnerovog proterivanja, ostatak biroa AP-a, uključujući prostorije i fotografske arhive, bio je pod potpunom kontrolom i u posedu nacista.

Istoričarsko istraživanje gospođe Šarnberg odnosi se na nemačku fotografsku agenciju koja je bila vlasništvo britanskog AP-a, a stvorena je 1931, dve godine pre nego što su nacisti došli na vlast. Od 1935. godine ta podagencija potpala je pod nemački zakon o kontroli štampe, ali je nastavila da fotografiše u Nemačkoj, kasnije i u zemljama koje je Nemačka okupirala.

Preko te nemačke podagencije američke novine su dobijale neke od tih fotografija. One koje su poticale od nacističke vlade i izvora koje je vlada kontrolisala ili cenzurisala tako su bile i označene pre slanja američkim članicama i klijentima AP-a, čija su uredništva odlučivala da li da ih objave.

(Foto:grafije iz tadašnje Nemačke imale su legitimnu informativnu vrednost pošto je trebalo da urednici i publika saznaju više o nacistima.

AP se nije upuštao u direktno objavljivanje i, do istraživanja gospođe Šarnberg, nije ni znao za optužbe da su materijal možda direktno proizvodili i birali nacistički ministri za propagandu.

Da je tako bilo, verujemo da bi oznake na fotografijama, s opisom prizora i izvorima iz kojih potiču, to jasno stavile do znanja.

Važno je znati da je nakon 11. decembra 1941. godine, kada je Nemačka objavila rat Sjedinjenim Državama i izbacila sve strane medijske organizacije, AP izgubio kontrolu nad svojom podagencijom i upotrebi njenih fotografija. Bivšem nemačkom osoblju, koje je tu ostalo uz veliki rizik po sebe, prepušteno je da zaštiti arhive od toga da ih nacistički režim ne zapleni.

Osnovan 1846. godine, AP je bio i ostao neprofitna organizacija. Pribavljanje fotografija iz Nemačke bilo je deo opšte misije da sakuplja vesti za članice i klijente AP-a, bez finansijske dobiti.