Zoo-vrt na markama

Prva poštanska marka sa motivom životinje, prema dostupnim podacima, bila je izdata u Kanadi, tada provinciji Ujedinjenog kraljevstva, 23. aprila 1851. godine. Plaćala se tri penija i na njoj je bio prikazan dabar, u ovalnom ramu.

Prve marke na našem prostoru sa prikazima životinja objavljene su 15. marta 1939. godine. Bilo je to prigodno izdanje sa doplatnim viškom u korist podizanja doma PTT činovnika u Beogradu. Sreten Grujić, autor nacrta za dve marke, prikazao je sliku iz 1861. godine – „Tatar Rista Prendić i surudžija”, koji na slici jašu konje. Ova slika prikazana je na marki nominale 0,50 plus 0,50 dinara, a i druga marka ovog izdanja, nominale jedan plus jedan dinar, prikazuje životinje, odnosno sliku „Poštanska kola”, na kojoj je naslikana konjska zaprega.

Ipak, kao prvi „pravi” prikaz životinja na našim markama uzima se izdanje iz 30. juna 1954. godine. Nacrt za 12 maraka, na kojima su prikazani tekunica, ris, jelen, mrki medved, divokoza, pelikan, orao bradan, insekti veliki trčak i Callimenus Pančić, dalmatinski gušter, čovečija ribica i pastrmka bili su delo Mata Zlamalika, a marke su tehnikom heliogravure štampane u Švajcarskoj.

Danas „Pošta Srbije” prigodne marke sa motivima iz životinjskog sveta objavljuje u okviru izdanja: „Fauna”, „Zaštićene životinjske vrste” i „Evropska zaštita prirode”.

Tokom decenija na markama su prikazivane ptice, autohtone rase pasa, retke ptice ovog područja, fauna Jadranskog mora.

Pod pomalo neuobičajenim nazivom „Dan mladosti – fauna”, autor Bojana Spremo dala je likovno rešenje za šest maraka sa motivima životinja, koje su objavljene 25. maja 1976. godine. Na markama u čast Dana mladosti svoje mesto našli su kraljevska libela, puž živorodni, crvenperka, zelena žaba, crna plovka i bizamski pacov. „Fauna” iz 1978. godine donosi pčele Jugoslavije, a zanimljivo je da su i novogodišnje marke objavljene 11. decembra iste godine, imale životinjske i biljne motive, pa su na četiri marke ovog izdanja prikazani veverica, jelen i ptice, dok su na ostale četiri marke prikazane biljke.

Poslednje životinje koje su objavljene na markama u SFRJ bili su zec, leteća veverica, šumski puh i hrčak, u okviru izdanja „Zaštićene životinjske vrste”, a prve životinje na markama Savezne Republike Jugoslavije bile su mačke, kao izdanje iz 1992. godine.

Praksa objavljivanja izdanja sa temom životinja nastavlja se tokom postojanja Državne zajednice Srbije i Crne Gore.

Poslednjih godina ustalila se praksa i da se nađu kao motiv zajedničkog izdanja sa drugom poštanskom upravom. Tako su Srbija i Bugarska na temu „Ekologija – Stara planina” iz 2009. godine, za motiv imale šumsku šljuku i drozda kamenjara.

Prvo prigodno izdanje Republike Srbije – „Fauna” iz 2010. godine prikazalo je gradske ptice. Uspostavljena je praksa objavljivanja izdanja u parnim godinama – 2012. i 2014. godine. U međuvremenu, 2011. godine objavljena su dva izdanja sa životinjama: „Zaštićene životinjske vrste”, posvećeno ptici mali vranac, i ono u čast 75 godina od osnivanja Beogradskog zoološkog vrta. U 2013. godini objavljeno je izdanje u čast 50. Ljubičevskih konjičkih igara. Ovogodišnje izdanje „Fauna” u opticaju će biti od srede 27. aprila.