Umetnost na poslužavniku

Prokuplje – Krađa slika Bože Ilića u Sićevu kraj Niša, o čemu je pre neki dan izvestila „Politika”, čini se, tek je sada pokrenula interesovanje da se dela ovog našeg poznatog slikara trajno zaštite. U Prokuplju, slikarevom rodnom kraju, godinama već postoji galerija sa imenom velikog umetnika. Ovde se, zalaganjem poštovalaca Ilićevog slikarstva, svake godine dodeljuje i nagrada „Boža Ilić” za najuspešniju likovnu izložbu u toku jedne godine, čiji su nosioci, do sada, bili naši najpoznatiji umetnici. Po rečima Dragana Popovića, istoričara umetnosti i kustosa Narodnog muzeja Toplice sem 12 Ilićevih dela koja se nalaze u ovom muzeju, nema podataka o ostalim slikama.

– Veliki broj Ilićevih slika je u privatnom vlasništvu, a neke su u ustanovama i firmama. Znam neka preduzeća koja su prodata zajedno sa Ilićevim slikama, a ima i onih čija je vrednost veća od novca datog za samo preduzeće.

Darko Žarić, kustos istoričar, navodi da je Ratko Zečević, bivši načelnik Topličkog okruga, prilikom neke svečanosti, na dar dobio sliku Bože Ilića. On ju je potom predao muzeju, gde se i danas čuva. Jedan od naših sagovornika, kaže da je jedna od Ilićevih slika služila kao poslužavnik za kafe u Opštinskom komitetu SK. Svetislav Dragićević, nekadašnji sekretar prokupačke opštine, kaže da ja Božinih slika bilo mnogo po kancelarijama. Dve su bile i u njegovoj, koje su, na zahtev muzeja, njima i predate. Šta je bilo sa ostalima, ne zna. Ni mnogi koji bi morali, nemaju uvid u opus ovog značajnog slikara.

A ko je bio Boža Ilić? Kao mladić iz topličkog sela Žitni Potok, počeo je, još pre rata da slika uz majstore koji su oslikavali mesnu crkvu, da bi potom postao učenik znamenite Bete Vukanović, a posle rata i Mila Milunovića. Bio je prvi stipendista vlade FNRJ u Francuskoj i velika nada našeg slikarstva. Radio je ogromna platna, zanet ratnim zbivanjima i posleratnom izgradnjom. Njegove monumentalne slike „Sondiranje terena” (o izgradnji Novog Beograda), „Vjazma” i mnogi pejzaži i portreti ljudi iz zavičaja, ali i onih znamenitih, kao što je bio i Josip Broz – plenili su pažnju likovne javnosti u tadašnjoj Jugoslaviji i našli su se u Narodnom muzeju, Saveznoj skupštini i mnogim galerijama.Hvalospeve o njemu pisali su Milovan Đilas, Grga Gamulin, Jovan Popović, Radovan Zogović, Oto Bihalji-Merin... Ali, Božina popularnost je brzo nestala, sa smenom političkog rukovodstva Srbije i dolaskom „modernog” talasa. Živeo je sve do kraja osamdesetih godina više u oskudici nego u poštovanju. Međutim, radio je neumorno i stvorio na stotine slika. Nešto je prodavao za male pare, a više poklanjao, ne sluteći ni sam da će jednog dana te njegove slike biti veliko bogatstvo.