Doterivanje svetaca o trošku Mađara

Subotica – Rekonstrukcija svih delova spomenika Svetog trojstva završena je nakon više od godinu i po dana od početka radova. Osim što je spomenik obnovljen, on je i vraćen na svoje prvobitno mesto u centru grada, u park ispred Gradske kuće. Protekle četiri decenije nalazio se uz Katoličkoj katedrali.

Poslednji radovi na dva veka starom spomeniku odnosili su se na livenje i obradu novih skulptura dva anđela, vere i ljubavi i lika Svetog Mateja. Skulpture su morale da pretrpe ozbiljno „doterivanje”, iako su bile restaurirane prilikom premeštanja 1964. godine.

Obnova spomenika se odvijala pod rukovodstvom Karoline Biači, restauratora za kamen, koja je ovu specifičnu oblast umetničke zaštite završila na budimpeštanskom Univerzitetu.

– Nove skulpture smo rekonstruisali u veštačkom kamenu, koji se dobija od frakcije prirodnog kamena sa krečnim vezivom. To je dobar materijal, koji dozvoljava izlivanje, a po stvrdnjavanju se dobro oblikuje i kleše. Od proizvođača u Nemačkoj direktno smo tražili da pripremi boju kako bi bila u skladu sa osnovom od žućkastog peščara – objašnjava Biači za „Politiku” kako su prvi put na ovaj način u Subotici rekonstruisana tri kamena kipa.

Novi kipovi su visoki oko 170 centimetara, a teški 400 kilograma, i trebalo bi da budu najpribližniji originalu, koji je pre dva veka, kao prvi subotički javni spomenik, postavio Matej Vojnić iz Bajše. Rekonstrukcija rađena 1964. godine u betonu više je kompromis tadašnje tehnologije, koji nije dosledno pratio barokni izraz skulptura.

Biači kaže da je uprkos nedostajućoj arhivskoj građi, u dogovoru sa nadzorom iz Republičkog i Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, nastojala da očuva izvorni izgled skulptura.

Preostalo je još da se postave na piramidalno kameno telo spomenika, gde se već nalaze okamenjene predstave Svetog trojstva – boga, sina i duha, kao i Bogorodice. Očekuje se da obnovljeni spomenik bude svečano otkriven 22. maja u prisustvu predsednika Mađarske Janoša Adlera.

Mađarski nacionalni savet pokrenuo je 2014. godine inicijativu za vraćanje spomenika Svetog trojstva u centar grada. Savet je za demontažu i restauraciju obezbedio četiri miliona dinara, kao i dodatnih tri i po miliona za restauraciju tri skulpture. Lokalni budžet je preuzeo troškove postavljanja na trg u iznosu od 2,8 miliona dinara.

Iako je bilo predviđeno da spomenik bude rekonstruisan do 20. avgusta 2015. godine, odnosno do velikog mađarskog praznika Svetog Ištvana (Svetog Stefana), tek krajem prošle godine počelo je postepeno premeštanje rekonstruisanih kamenih blokova i skulptura koje su bile manje oštećene. Tri figure iz donjeg niza – dva anđela i Sveti Matej, morale su da budu potpuno rekonstruisane.