Istočni Berlin opet u modi

Od našeg specijalnog izveštača

Berlin – Šta se desi kada se poznati muzičar iz Zapadnog Berlina zaljubi u devojku sa istočne strane zida? Da li je moguća ljubav dvoje mladih sedamdesetih godina u ovom podeljenom gradu? Koje su posledice zabranjene veze? Da li se može negovati različitost u moru istovetnosti?

Na sva ova pitanja odgovore pruža kultni mjuzikl „Iza horizonta” koji se već pet godina igra na daskama Teatra na Potsdamer placu u glavnom gradu Nemačke. Veoma dobra živa svirka, mladi i talentovani glumci, topla ljudska priča i dovoljna doza humora čine da gledaoci ovu predstavu dožive sa burnim emocijama. Bez obzira na to sa kojeg kontinenta dolaze i kakvi su im ideološki stavovi.

Ovaj mjuzikl gledala sam sa 17 novinara iz potpuno različitih zemalja: Bolivije, Namibije, Čilea, Tajlanda, Malezije, Kambodže... Nekima smo tokom pauze morali da održimo mali čas istorije, kako bi shvatili život u podeljenoj Evropi tokom hladnog rata, a samim tim i radnju mjuzikla.

Najpoznatiji simbol gvozdene zavese, Berlinski zid, iako je srušen pre 27 godina i dalje je inspiracija umetnicima širom sveta. Posledice nekadašnje podeljenosti vidljive su i danas u Nemačkoj, čak i u životu običnih ljudi. Nekoliko godina nakon ujedinjenja ove zemlje, istočni deo gotovo se ispraznio. Milioni ljudi su krenuli ka zapadu. Danas se odigrava suprotan proces. Kako kažu: „Istok je opet u modi.”

Kada su današnji tridesetogodišnjaci birali fakultet, vršnjaci su gledali veoma čudno na sve koji su izrazili želju da studiraju na istoku. Danas je ovaj izbor sasvim prihvatljiv. Univerziteti koji se nalaze u zapadnonemačkim gradovima preopterećeni su i pretrpani. Nasuprot tome, Nemci sa istoka dosta su ulagali u svoje obrazovne centre koji su moderni, dobro opremljeni, sa kvalitetnim stručnim kadrom i nižim cenama.

Novi trend prate i umetnici. Polako se iseljavaju iz elitnih naselja u zapadnom Berlinu. Kreću se iz Krojcberga ka Fridrihštajnu, a potom ka Nojkelnu.

Priče mladih Nemaca u glavama ljudi sa naših prostora odjekuju kao nešto već viđeno. Nakon ujedinjenja Nemačke 1990. godine ljudi su prebegli na zapad, a kapitalizam je stigao na istok. Mnogi radnici su ostali bez posla, bili su suvišni u kapitalističkom sistemu. Neki se nikada nisu oporavili od toga. Pojedina zanimanja koja su na istoku bila uobičajena, zapadni sistem nije prepoznavao. Visokoobrazovani stručnjaci našli su se u pravnom vakuumu. Došli su u situaciju da traže posao sa srednjom stručnom spremom.

Berlin je grad kontrasta. Na Potsdamer placu, u staklenim neboderima izgrađenim krajem devedesetih godina, ogledaju se socijalističke jednolične zgrade presvučene u fasade veselijih boja.

Baš zato je veoma teško odrediti uži centar ove metropole.

Potsdamer plac? Brandenburška kapija? Aleksandar plac? Kudam? Svi ovi znameniti delovi grada podjednako su važni, a opet tako različiti.

Dugačke, jednolične zgrade nižu se ka nekadašnjem istoku.

Ultramoderni Potsdamer plac nalazi se na bivšoj ničijoj zemlji. Nakon pada zida na toj ledini održavani su najveći koncerti. Sada je ovo mesto jedno od glavnih saobraćajnih čvorišta Berlina sa ubedljivo najmodernijim građevinama. Baš na ovom trgu nalazi se ogromni neboder u kojem je predstavništvo kompanije „Soni”. Na ovom mestu noćenje košta čak 500 evra. U susednom, luksuznom hotelu „Ric” svojevremeno je odseo Barak Obama.

Nekoliko ulica dalje, na svojevrsnim postoljima posetioci mogu videti školjke nekadašnjeg najpoznatijeg istočnonemačkog vozila –  popularnog trabanta, simbola DDR-a. Hiljade turista dnevno pokušavaju da zauzmu što lepšu pozu za slikanje pored ostataka Berlinskog zida. U daljini vide ambasade velikih zemalja koje su načičkane oko ogromnog parka. Ipak, pogled na moderni spomenik ubijenim Jevrejima razbija idiličnu sliku. Na ogromnom prostoru niže se čak 20.000 kamenih ploča koji simbolišu grobove jevrejskih žrtava. Gradnja ovog umetničkog dela trajala je 13 godina, a spomenik je izgrađen odmah pored lokacije na kojoj se nalazio bunker Adolfa Hitlera. Veruje se da je baš na tom mestu izvršio samoubistvo. Međutim, ne postoji obeležje o postojanju podzemnog skrovišta vođe Trećeg rajha. U samom srcu grada nalazi se najpoznatiji prelaz između Istoka i Zapada – Ček point Čarli. Na njemu se i dalje vijori američka zastava i krasi ga ogromna slika američkog vojnika. Prelaz je bio rezervisan samo za strance i pripadnike savezničkih snaga.

Ovaj deo grada prestavlja pravu košnicu u bilo koje doba dana i godine. Berlin je treći grad u Evropi po posećenosti, sa Ostrvom muzeja koje se nalazi pod zaštitom Uneska i sa više od 1.000 mostova.  Gotovo na svakom koraku možete naići na neki znak sećanja na žrtve nacizma ili na život u podeljenoj državi.

Od svojih uspomena Nemici su napravili pravi biznis, ali svest o velikim zločinima nacističke Nemačke svuda je prisutna. Potpisi ruskih vojnika i dalje su očuvani na zidovima u Rajhstagu, prelepoj zgradi nemačkog parlamenta. Čini se da je suočavanje sa strašnom prošlošću posao koji su Nemci veoma dobro obavili. Ipak, ova država nalazi se pred još jednim ozbiljnim izazovom koji im donose talasi izbeglica sa Bliskog istoka. Borba sa islamofobijom, prihvatanje ovih ljudi i njihova integracija u društvo samo su neki od zadataka ovdašnje vlasti, a njihov odgovor očekuje cela Evropa.