Vladika Maksim: Treba ići na Sabor na Kritu

Na ovogodišnjem majskom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve u Beogradu jasno i nedvosmisleno je izražena volja svih arhijerejev da se podrži održavanje predstojećeg Svetog i velikog sabora kao i to da Srpska pravoslavna crkva potvrđuje svoje učešće i time afirmiše Sabor, koji će, ako Bog dâ, biti održan u Pravoslavnoj akademiji na Kritu o Pedesetnici, od 17. do 26. juna 2016. godine.

„Poruka” našeg sabora ostalim crkvama, koja je čitana na završnoj sednici našeg sabora, niukoliko nije podrazumevala uslovljavanje Svetog i velikog sabora našim zahtevima. Mi smo u njoj samo izneli stavove o nekim aktuelnim pitanjima i nipošto nismo implicirali bilo šta drugo. Naime, u saborskom saopštenju je rečeno da se radi o „načelnom stavu po svim ključnim pitanjima o kojima će se raspravljati i odlučivati na Velikom saboru”. Valja istaći, međutim, da odluka o učešću naše crkve nije doneta „u načelu”, niti prepuštena na dodatno razmatranje i uslovljavanje nijednoj daljoj instanci, pa ni Sinodu s patrijarhom na čelu. Da ne pominjemo da je celokupna Pravoslavna crkva decenijama saborno i komisijski radila na pripremi ovog sabora, te da su predstojatelji konačno u nekoliko navrata proteklih godina potvrdili i potpisali odluku o sazivanju Svetog i velikog sabora 2016. godine (u Carigradu, odnosno na Kritu).

Osim toga, članovi delegacija pomesnih crkava potpisali su ne samo odluku o sazivanju Sabora, već i sva dokumenta koja se imaju razmatrati, kao i pravilnik o radu Sabora, a time i pristali na agendu koju je Sabor zacrtao. Zbog toga su nepošteni pokušaji koji se poslednjih dana nameću da Srpska crkva posle svih svojih saborskih odluka ignoriše ne samo volju svog sabora, već i stav njenih delegata u pripremama velikog Sabora koju su i oni sami potvrdili i svojim potpisom.

Prema tome, polazimo na ovaj sveti i veliki sabor sa željom da on vaspostavi i zajemči zajedništvo među lokalnim crkvama unutar jedne crkve „po vaseljeni” i da time ulije nadu u spasenje od smrti. Srpska crkva ne ispoljava maloverje koje se dâ primetiti kod pojedinih, koji bi da unapred odluče da Sveti i veliki sabor neće biti onakav kakvim su ga oni zamislili. Arhijereji naše crkve se prepuštaju blagoslovu Svetog i velikog sabora koji je – istorija to svedoči – sâm po sebi „čudo” i „događaj”, i on svojom evharistijom zaceljuje sve rane, kako one vidljive tako i ne nevidljive.

Mi želimo istaći da je u poređenju s nekim negativnim stavovima, za Srpsku crkvu iznad svega važnije vaseljensko poslanje pravoslavlja. Pojedini, a to uvek iznova biva, ispoljavaju kolebanje slabašne volje i kao da se odriču od smelosti i aktivne saradnje s blagodaću Božijom. Naša crkva je svesna da eventualni neuspeh da se održi Sveti i veliki sabor lako može doprineti tome da u skorije vreme nikakav sabor uopšte ne bude moguć, i da se odnosi među crkvama bitno naruše.

Takođe, Sveti i veliki sabor na Kritu ne može biti preinačen u „predsaborsko međupravoslavno savetovanje” zato što nikada i nigde u istoriji nije zabeleženo održavanje nekog većeg sabranja pravoslavnih episkopa, a da to sabranje istovremeno nije bilo i Sveti i veliki (ne neophodno i vaseljenski) sabor.

Stoga je naša nada da će konačno jedan Sveti i veliki sabor svojim radom, a posebno svetom liturgijom koja će se služiti na Kritu, dati mogućnost pravoslavnima da u istoriji izraze stvarnost Pedesetnice i ikonu budućeg sveta koji prevazilazi smrtnu rasparčanost, zahvaljujući svom jedinstvu i utelovljenju u Hristu, a uprkos izvesnim različitim pogledima.

Dakle, ne postoji mogućnost da predstavništvo Srpske pravoslavne crkve ne učestvuje na Svetom i velikom saboru jer bi se u suprotnom prekršila volja Svetog arhijerejskog Sabora naše crkve i izdala iščekivanja vaseljenskog pravoslavlja. Mi ne želimo da pred istorijom ostanemo upamćeni kao neko ko je podrivao stvarnost i instituciju sabornosti koja vlada među pomesnim pravoslavnim crkvama.

Nadamo se da ćemo uz pomoć Presvete trojice, uz strpljivo uzajamno poverenje svih, kroz dijalog i čistu savest, blagorazumno prevladati iskušenja iz domena unutarpravoslavnih odnosa i odgovorno učestvovati na Svetom i velikom saboru koji će, ako Bog dâ, biti održan u Pravoslavnoj akademiji na Kritu o Pedesetnici, od 17. do 26. juna 2016. godine. Učešće u ovom saboru smatram kao jedini ispravan čin pred Bogom, pred Saborno-katoličanskom crkvom po vaseljeni, pred Saborom naše pomesne crkve i pred istorijom. U ovome „svetu”, u kome vladaju razjedinjujuće sile, crkva Hristova kroz Sabor i saborske događaje poziva sve na zajednički pokušaj dinamičkog očuvanja svog jedinstva i zajedničko svedočenje ljubavi u Hristu. Uprkos pojedinim nerešenim ili bolnim pitanjima, predstojeći Sveti i veliki sabor Pravoslavne crkve pruža nadu u to hristoliko jedinstvo i zajedništvo Duha svetoga.