„Vatre Anadolije" u antičkom teatru

Specijalno za „Politiku”
Aspendos – Znate li kakav je osećaj sedeti u antičkom teatru Aspendos koji je izgrađen u drugom veku naše ere, na istom mestu gde su nekada davno sedele rimske patricije, i posmatrati predstavu „Vatre Anadolije” koja je oborila dva Ginisova rekorda – za najbrži grupni ples i najveći auditorijum? Umetnički sladokusci kažu da se ovo iskustvo može uporediti sa koncertima koji su održavani na platou Gize, u podnožju egipatskih piramida ili u rimskom Koloseumu.

Kada je turski koreograf i reditelj Mustafa Erdogan 1999. godine osnovao ansambl „Vatra Anadolije” nije ni slutio da će istoimena predstava biti izvedena u preko 80 zemalja sveta, kao i da će predstava „Troja”, koja se igra od 2008. godine, gostovati u više od 20 zemalja – uključujući i Srbiju. Erdogan danas veruje da će se ova predstava igrati još 30 godina, jer interesovanje publike ne jenjava. Do sada predstava je izvedena u podnožju Kineskog zida, egipatskih piramida, Ajfelove kule i u Medison skver gardenu, a u ovom muzičko-scenskom spektaklu uživali su i gledaoci „Beogradske arene”. U jednom od mnogobrojnih intervjua koje je Erdogan, proslavljeni turski reditelj, dao, priznao je da je bio najponosniji na svoj rad kada je ansambl „Vatra Anadolije” nastupio u antičkom teatru Aspendos. I to – ne bez razloga.

Ovaj antički teatar smatra se najočuvanijim antičkim pozorištem u svetu, sa neverovatnom akustikom, zahvaljujući kojoj se svaka izgovorena reč na pozornici jasno čuje i u poslednjem redu koji se nalazi na visini od 96 metara. Teatar je sagradio čuveni arhitekta Zenon u vreme vladavine Marka Aurelija u drugom veku naše ere, a spoljašnji zid pozornice ima prozore u četiri reda i pet ulaza. Na vrhu zidova i danas se vide mesta za jarbole i nosače za velum platno, koje je štitilo gledaoce od sunca. Sa unutrašnje strane zid je bio ukrašen sa oko 40 stubova u jonskom i korintskom stilu. Između stubova nalazile su se niše sa skulpturama, a u centru je bila statua boga Dionisa. Ovih statua više nema, ali je zgrada i pored manjih arhitektonskih izmena, sačuvala originalni oblik.

Gledalište ima 40 redova sedišta od mermera, na kojima se i danas mogu videti grčka slova, koja su označavala da su sedišta rezervisana za porodice iz višeg sloja. Redovi bliži pozornici bili su namenjeni bogatašima, sveštenstvu i vojnicima, a u ovo čudesno zdanje može stati oko 20.000 ljudi. Upravo zbog toga Aspendos je pozornica o kojoj mnogi umetnici sanjaju.

U spektakularnom nastupu ansambla „Vatra Anadolije” učestvuje više od 100 igrača, pevača i muzičara koji na virtuozan način predstavljaju teme iz svetske i nacionalne istorije. Svaki šou sastavljen je od fantastičnog miksa baleta, folklora, orijentalnog plesa, akrobatike i borilačkih veština koji su do perfekcije uigrani, a u kombinaciji sa svetlosnim efektima, kostimima i originalnom muzikom, imate osećaj da stotinu ljudi diše kao jedan. Elementi orijentalnog folklora isprepletani su sa modernim plesom i baletom u virtuoznom izvođenju umetnika koji ne predstavljaju samo kulturu svoje zemlje, već pozornicu pretvaraju u mesto gde se simbolički sjedinjavaju Mala Azija, Egej i Balkan.

Za predstavu se koristi preko 3.000 kostima koji teže preko četiri i po tone. U stalnoj postavi ansambl ima preko 120 igrača – što ga čini jednim od tri najveća na svetu. Više od 20 miliona ljudi u preko 40 zemalja sveta do danas je videlo ovaj plesni spektakl, a u Ginisovoj knjizi svetskih rekorda trupa „Vatra Anadolije” drži dva rekorda: za najbrži grupni ples sa 241 stepom u minuti i za najveći broj posetilaca tokom pojedinačne predstave – 400.000 ljudi. Legendarni engleski pevač Džo Koker plesni spektakl ove grupe nazvao je najboljom, najenergičnijom i najdinamičnijom predstavom koju je ikada video.

Zbog novonastale situacije u Turskoj obezbeđenje ovog antičkog teatra preduzima dodatne mere opreza kako bi gledaoci ansambla „Vatra Anadolije” mogli opušteno da uživaju u predstavi – svaki posetilac prolazi kroz detektor metala kako bi se mogućnost bezbednosnih incidenata svela na minimum.