Dužijanca za kraj žetve

Subotica – Žetva je gotova, vreme je slavlje i zahvalnost za bogat rod. U Subotici to se već 106 godina obeležava manifestacijom Dužijanca, a na centralnom gradskom trgu održan je i njen najsvečaniji deo kada se hleb umešen od novog zrna pšenice predaje u ruke gradonačelniku.

Gradonačelnik Bogdan Laban hleb je preuzeo iz ruku najlepšeg para bandaša i bandašice, odnosno žetelaca, Nataše Vojnić Tunić i Ninoslava Radaka.

„Dužijanca je izvorni običaj koji se vekovima negovao u salašarskim porodicama naroda s ovih prostora. To je vera u rad, vera u Boga, živi etnološki muzej, kulturološki fenomen koji prevazilaze okvire nacionalne i verske pripadnosti. Ova manifestacije neguje i pobuđuje u nama najbolje osobine, a to su marljivost, istrajnost i težnja ka zajedništvu”, rekao je Laban naglašavajući da svojim značajem Dužijanca odavno prevazilazi lokalne okvire.

Upravo zbog toga što neguje trajne vrednosti, ona je opstala i duže od veka, sažimajući u sebi najznačajnije osobine žitelja Subotice i Vojvodine, rekao je gradonačelnik i dodao: „Poštujemo svaku nacionalnu zajednicu koja drži do sebe, čuva i neguje svoje običaje i kulturu i ne gubi identitet. Obaveza svih nas iz lokalne samouprave je da vam u tome pomažemo, da jedni drugima pokažemo snagu i veru u zajednički rad i trud koji doprinosi zajednici i donosi rezultate”.

Predaji hleba prethodila je celodnevna svečanost koja je otpočela skupljanjem učesnika na misi u Katedrali Svete Tereze Avilske, a nakon toga formirana je svečana povorka koja je došla u centar grada. Osim gradskih zvaničnika, u povorci su učestvovale i na desetine folklornih društava iz Subotice, Sombora, mađarske i hrvatske koji su prodefilovali trgom, prikazujući svoju nošnju i običaje.

Trgom su pronete najlepše nošnje, u zagasitim bojama i vezene zlatom i srebrom, dok su mlade devojke nosile nošnje od belog šlinga. Sve su imale ukrase u kosi napravljene od slame. U kočijama stizali su i parovi bandaša i bandašica izabrani na Dužijancama u selima u okolini Subotice. Oni su do centralne bine dolazili s poklonima, slikama ili krunama pravljenim od slame koje su pripremili za domaćine celokupne manifestacije Dužijanca a to su ove godine bile gazde salaša Davor i Dajana Šimić.

Ova manifestacija je simbolično ponavljanje radnji koje su u stvari pratile radove u polju, od dogovora domaćina salaša sa žeteocima do trenutka kada žeteoci saopštavaju domaćinu da je žetva gotova i kada je vreme za opuštanje i slavlje. Zbog toga su i učesnici Dužijanca u nedelju pozvani da na trgu zaigraju „Bandašicino kolo”, i tako uz muziku i igru proslave kraj uspešne žetve.

Manifestaciju Dužijance organizuje udruženje bunjevačkih Hrvata „Dužijanca”, a program obeležavanja traje od trenutka kada se poseje pšenice. Jedno od posebno zanimljivih dešavanja je i takmičenje žetelaca u julu, kao i smotra folklornih društava i izbori bandaša po naseljima,  a sa predajom hleba od novog brašna, završena je Dužijanca. Učesnici Dužijance odali su priznanje i polaganjem venca na spomenik Blašku Rajiću, svešteniku koji je prvi izveo Dužijancu iz porodičnih okvira.