Fantazije ne mogu da obore istinu

Posle oslobođenja Beograda, Vrhovni štab NOVJ postepeno je upućivao svoje divizije na novoformirani front u cilju oslobođenja Srema i drugih teritorija prema zapadu. Borbe na novoformiranom Sremskom frontu vođene su skoro pola godine, od kraja oktobra 1944. do 12. aprila 1945. godine, kad je front probijen.

Na tom frontu, koji se svrstava u jednu od najtežih, najdužih po trajanju i najznačajnijih operacija Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (od 1. januara 1945. godine Jugoslovenske armije), Nemci su angažovali veoma jake snage. Bile su svrstane u 34. armijski korpus: tri divizije s izrazito jakim tenkovskim i artiljerijskim jedinicama, a snage Narodnooslobodilačke vojske svrstane su u Prvu armijsku grupu (kasnije nazvanu Prva armija, sastava 11 divizija – iz svih krajeva Jugoslavije: Srbije, Crne Gore, BiH, Hrvatske, Makedonije; kao i bataljon formiran posle oslobođenja Beograda od Slovenaca izbeglica u Srbiji). Učestvovale su i jedinice Crvene armije, jedinice „kaćuša” i Rečne ratne flotile, italijanske partizanske brigade „Garibaldi”, a u širem rejonu Sremskog fronta i slovačka brigada „Jan Žiška” i mađarska brigada „Šandor Petefi”.

Borili su se pripadnici svih naroda Jugoslavije, rame uz rame: Marko, Jovan, Stipe, Mate, Jure, Konrad, Milo, Zarija, Jusuf, Slavče, Dana i Milka, Frana, Barbara, Kačavenda, Fatima... Ratovalo se u teškim uslovima. Borci su sve izdržali. Radovali se pobedama, tugovali za palim saborcima.

Činili su i podvige. Desetina boraca 21. srpske divizije koju su predvodili bombaši Čečarić i Dimić provukla se u pozadinu okupatora i u selu Grk zarobila „živi jezik”, jednog nemačkog majora i jednog ustašu, i dovela ih u štab divizije. Deo izviđačke čete 1. proleterske brigade, kako je zapisao Šilja Mihailović, provukao se kroz neprijateljske linije u partizansko selo Sremske Laze, iza fronta, i u štab doneo važne podatke o rasporedu neprijatelja pred proboj fronta. U borbama je učestvovao i narod Srema, koji nam je pružao obilatu pomoć u hrani, primao nas u svoje domove, hrabrio nas i voleo kao rođenu decu. Taj sremski narod ispevao je i brojne pesme o borcima na Sremskom frontu.

Poslednjih godina, u raznim publikacijama, novinama, radijskim i TV komentarima, kojima se pridružuje i prof. Vinaver, pa i na stranačkim skupovima, pojavljuju se pojedini autori koji, bez argumenata, proturaju priče o stravičnim pogibijama srpske mladosti na Sremskom frontu, pa da taj front čak i nije bio potreban. Navodno je sve trebalo „prepustiti Crvenoj armiji”. Jedan autor, nažalost akademik, u jednoj hronici naveo je da je na Sremskom frontu poginulo čak 90.000 boraca, što je ne samo falsifikat, nego totalna glupost!

Druga vrsta „kritike” Sremskog fronta su „ocene” da je u Srbiji izvršena i mobilizacija maloletnika za Sremski front, što takođe predstavlja klevetu. Mobilizacija jeste vršena, ali po propisima koji su važili u Kraljevini Jugoslaviji, znači mobilizacija punoletnih. Mobilizacija je vršena u svim delovima oslobođene teritorije Jugoslavije, ne samo u Srbiji. U Srbiji je bio i veliki broj dobrovoljaca pre mobilizacije. U moju 21. srpsku diviziju dobrovoljno je došlo više od 400 mladih boraca iz Gornjeg Milanovca i susednih sela.

Treća lažna tvrdnja kaže da su mobilisani borci „terani” na front odmah, bez obuke. I to je falsifikat. Novi borci obučavani su osnovnim borbenim radnjama pre uvođenja u borbu. Lično mogu to da posvedočim. Kad su početkom januara 1945. godine novi mobilisani borci prispeli u moju 2. proletersku brigadu (tada smo bili na dvonedeljnom odmoru u Beogradu), brigada je upućena na Sremski front (u vreme nemačke ofanzive „Oluja”), a novi borci ostali su u Beogradu na obuci.

Tada sam bio jedan od starešina koji je, kao i druge starešine, Kostja Đurašinović, Stevo Cvijanović i Mehmed Hadžisailović, dobio zadatak da obučimo nove borce. Posle mesec dana došli smo u Ilok u sastav brigade. Na sličan način radile su i druge jedinice. Uostalom, takvi podaci mogu se naći u „ratnim dnevnicima” svih jedinica, u kojima je zabeleženo sve šta je koja jedinica radila iz dana u dan. Razume se, te pripreme nisu trajale niti su mogle trajati kao one u mirnodopskim uslovima, ali je osnovne radnje svaki borac naučio pre stupanja u borbe. Od ovog može biti samo pojedinačnih izuzetaka. Dakle, odgovorno tvrdim da nisu vršene mobilizacije maloletnika i da su svi mladi novi borci završili osnovnu borbenu obuku pre uvođenja u borbu.

Tokom trajanja Sremskog fronta (od 23. oktobra 1944. do 13. aprila 1945. godine), prema istraživanjima, uz učešće istoričara Vojnoistorijskog instituta, posebno potpukovnika Dragoljuba Tmušića, predstavnika ratnih jedinica i organizacija Saveza boraca sa teritorije čitave Jugoslavije, došlo se do ukupnih gubitaka na Sremskom frontu (koji su imenom i prezimenom uneti u „Aleju časti” Spomen-obeležja „Sremski front”): poginulo je 14.826 boraca i starešina JA, od kojih su 163 Italijani, a taj broj nije konačan, zatim 1.046 boraca Crvene armije i 630 vojnika i starešina bugarske Narodne armije.

To je kratko izneta istorijska istina o Sremskom frontu, koja je neoboriva pred fantazijama gospođe profesorke Nadežde Vinaver.

Novinar, partizanski veteran i istoričar