Mesec srpske kulture u Mađarskoj

Specijalno za „Politiku”
Budimpešta –U Budimpešti i još nekoliko gradova u Mađarskoj, u toku je manifestacija „Mesec srpske kulture” sa nizom raznorodnih programa, koje organizuje Srpski kulturni centar u saradnji sa brojnim ustanovama i organizacijama iz Mađarske i iz Srbije.

Tako je u petak, 23. septembra, u biblioteci Instituta za slovenske i baltičke jezike Filozofskog fakulteta državnog Univerziteta „Etveš Lorand” u Budimpešti, održan okrugli sto na temu „Kako sačuvati i razvijati srpski jezik i kulturu u rasejanju”. Na skupu čiji je domaćin bio Smer za srpski jezik i književnost ovog fakulteta, učestvovali su prof. dr Dragan Nikodijević, prorektor za nauku Univerziteta „Džon Nezbit”, narodni poslanik i književnik Aleksandar Čotrić, pesnik i vlasnik izdavačke kuće „Arte” Miodrag Jakšić, direktor Srpskog kulturnog centra u Budimpešti Milan Đurić, satiričari i urednici u „Politici” i „Večernjim novostima” Dragutin Minić Karlo i Bojan Ljubenović, glavni i odgovorni urednik Drugog programa Radio Beograda i književnik Radoman Kanjevac, urednik Srpske redakcije mađarskog radija Predrag Mandić, pisci iz Frankfurta Ljubiša Simić, Slavica Mastikosa, Ruža Mijović i Zlata Ikanović i, u ulozi domaćina, profesori državnog univerziteta u Budimpešti dr Aleksandar Urkom i dr Dragan Jakovljević.

Cilj Smera za srpski jezik i književnost i Srpskog kulturnog centra u Budimpešti, kao suorganizatora, bio je da se stručnom debatom na akademskom nivou, utvrdi sadašnje stanje na polju učenja srpskog jezika i razvoja književnosti i kulture Srba u rasejanju, a zatim da se ukaže na mogućnosti, puteve i načine intenziviranja rada na očuvanju jezika i kulture, kao osnovnih odrednica identiteta jednog naroda.

Prema rečima dr Aleksandra Urkoma i Milana Đurića, okrugli sto je, takođe, imao za cilj i da stručnoj i široj javnosti prenese poruku da je potrebno izraditi program – manifest – za razvoj srpskog jezika i kulture, koji bi trebalo da sadrži teorijska načela i ponudi preporuke za poboljšanje institucionalne saradnje i dugoročni razvoj jezika, književnosti i kulture u našem rasejanju.

Na gotovo tročasovnom skupu, koji je protekao u vrlo aktivnom i konstruktivnom razgovoru i razmeni mišljenja i iskustava, utvrđene su značajne smernice i preporuke za kulturni razvoj Srba u rasejanju. Učesnici okruglog stola bili su saglasni u tome da se pozitivni primeri mogu dobiti u našem neposrednom okruženju i da bi stoga bilo od velikog značaja sagledati tehnike i rezultate drugih naroda u regionu u očuvanju i podršci razvoja svoje dijaspore, svog rasejanja.

Kao zaključak okruglog stola, istaknuta je potreba da pripadnici srpskog naroda izvan Srbije mobilišu sopstvene snage i aktivnije se posvete radu na očuvanju i razvoju srpskog jezika, kao što se to radi u pojedinim institucijama i udruženjima u rasejanju, čiji su predstavnici ovom prilikom izneli svoja iskustva.

Ostim tota, istaknuta je neophodnost da se još više naznači potreba za sveobuhvatnom nacionalnom kampanjom i većom brigom matice za ovo pitanje, koje je, po mišljenju učesnika skupa, ključno za opstanak Srba u rasejanju, kojih danas, kako se procenjuje ima oko četiri miliona.

Većina učesnika okruglog stoga, široj publici se predstavila sutradan, u subotu 24. septembra, u svojstvu književnih stvaralaca, na tradicionalnom „Peštanskom književnom omnibusu”, kazujući svoje stihove ili kraća prozna ostvarenja sa pozorišne scene Srpskog kulturnog centra, koji se nalazi u samom centru mađarske prestonice. Pridružili su im se autori iz Mađarske Radivoj Galić, Dragana Meseldžija, Grga Olah i Gabor Bence, zatim Danica Dodić iz Francuske, Aleksandra Radaković i Predrag Jakšić iz Srbije i Neda Gavrić iz Republike Srpske, a predstavljena je i po poezija Svetlane Matić iz Austrije.

U okviru ove multimedijalne večeri nastupio je i Mali hor Srpskog kulturnog udruženja „Prosvjeta” iz Beča, koji je u Budimpeštu doputovao specijalno za ovu priliku. Publika je imala prilike da pogleda i dokumentarni film o Savi Babiću, poznatom prevodiocu, književniku i osnivaču katedre za hungarologiju na Filološkom fakultetu u Beogradu, čiji su autori Snežana Milivojević i Đorđe Šibalin.