Bunjevački nacionalni savet traži istorijsku pravdu

Subotica – Bunjevački nacionalni savet krenuo je u ispravljanje velike istorijske nepravde, koja ih je, kako procenjuju njihovi prvaci, stajala i broja sugrađana koji se danas izjašnjavaju kao Bunjevci, ali i izazvala višedecenijske optužbe da je reč o „stvorenom” narodu.

Članovi Bunjevačkog nacionalnog saveta na prošlonedeljnoj sednici jednodušno su prihvatili, i juče predali, Skupštini AP Vojvodine inicijativu za donošenje zaključka kojim bi se konstatovalo da je dokument, u formi Naredbe Glavnog odbora Narodnooslobodilačkog odbora Vojvodine od 14. maja 1945. godine, akt nasilne asimilacije i diskriminacije prema Bunjevcima, i akt protivan ljudskim pravima i slobodama.

Dr Suzana Ostojić Kujundžić, predsednik BNS, kaže da je ovo pitanje za njih od izuzetne važnosti, da je ovakva naredba jedan od razloga što je od nekadašnjih 100.000 Bunjevaca iz 1918. godine na poslednjem popisu registrovano oko 16.000. – Ovo naređenje predstavlja istorijski presedan za koji ne znam da se dogodio bilo kojoj drugoj manjini – rekla je Ostojić Kujundžić.

U Naredbi GO NOOV iz 1945. godine doslovce piše: „Događa se da se mnogi Hrvati uvode kao Bunjevci i Šokci u rubrike, gde se označava narodnost, a ne kao Hrvati na pr. u legitimacije, razne evidencije i spiskove, i to biva često i po njihovom izričitom zahtevu ili po volji i nahođenju dotičnog činovnika. Kako bunjevačke i šokačke narodnosti ne postoje, to vam se naređuje da sve Bunjevce i Šokce imadete tretirati isključivo kao Hrvate bez obzira na njihovu izjavu”.

U naređenju koje potpisuje načelnik odeljenja za unutrašnje poslove, izvesni Marinković, dalje stoji da moraju da se isprave sve legitimacije, birački spiskovi i putne objave i kao Hrvati upišu oni koji su do tada uvedeni kao Šokci i Bunjevci. „Sve do sada izdate legitimacije i isprave, gde su označeni kao Bunjevci i Šokci imaju se uništiti i nove izdati. Izdavanje novih legitimacija ne sme se ponovo naplaćivati od stranaka”, stoji u naredbi.

Nikola Babić, potpredsednik BNS, podsetio je da je ovaj dokumenat 2003. godine u istorijskom arhivu pronašao Đuro Bošnjak iz Sombora, te da su potom po arhivima pronađeni izveštaji iz gradova kojima se potvrđuje po opštinama da su dokumenta gde su se lica izjašnjavala kao Šokci i Bunjevci uništena a oni upisani kao Hrvati.

– Kada su dokumenta otkrivena, još 2005. godine pokušali smo da u Skupštini Vojvodine izdejstvujemo njegovo poništavanje, ali do sada nismo imali razumevanje ni podršku za to – rekao je Babić.

Bunjevci ne traže da se ovo naređenje stavi van snage u formalnopravnom smislu, jer ono nije na snazi u Srbiji i ne primenjuje se, objašnjava Mirko Bajić, predsednik Izvršnog odbora BNS, koji još kaže da su se obratili Skupštini Vojvodine kao pandanu nekadašnjem Glavnom odboru NOO Vojvodine.

Međutim, ono što je bitno u donošenju zaključka, kojim se akt od pre 71 godinu označava kao diskriminatorski i asimilatorski, prevazilazi želju za satisfakcijom manjine kojoj je oduzeto pravo na izjašnjavanje.

– Donošenjem zaključka konačno bi se otklonile sve insinuacije o statusu Bunjevaca u Srbiji, kao i insinuacije da Republika Srbija omogućavanjem Bunjevcima izjašnjavanje i organizovanje u skladu sa Zakonom deli hrvatski korpus u Srbiji, i da zbog toga postoji tzv. bunjevačko pitanje između Srbije i Hrvatske. Mi želimo da kažemo da nas niko nije „stvorio”, već smo svoja prava izborili sami i pored nasilne asimilacije da su Bunjevci uspeli da opstanu kao autohton narod i da se izjašnjavaju i organizuju u skladu sa zakonom – kaže Bajić.