Grčke filmske budućnosti

Solun – Od ukupno 214 filmova, koliko ih se prikazuje na 57. Solunskom festivalu, čak 57 je novije grčke proizvodnje!

Reč je i o dugometražnim i o kratkim filmovima, a svi oni zajedno čine novouvedenu, jedinstvenu programsku celinu zvanu „Festival grčkog filma”. Sa ovim domaćim festivalom u okviru međunarodnog festivala izašlo se u susret potrebama i očekivanjima grčkih filmskih stvaralaca koji su oduvek smatrali da je promocija grčke kinematografije u okviru tradicionalno bogate solunske filmske fešte donekle zanemarena. Sada se može reći da su stvari legle na svoje. Pred publikom i pred međunarodnim filmskim profesionalcima mnoštvo je grčkih filmova sa potpisima starijih i iskusnijih autora, ali i onih koji tek zakoračuju u veliki filmski svet i koji se prilično snažno priključuju talasu novog grčkog filma čiji uspeh na međunarodnom planu odavno nije samo slučajan fenomen.

Od ove godine Sounski festival je ostvario i saradnju sa međunarodnom internet platformom filmskih profesionalaca i tako „umrežio” i veliki broj grčkih stvaralaca. Ujedno je i osigurao pristup osobama sa invaliditetom na projekcijama svih grčkih filmova. Festivalska publika ima priliku da vidi dva grčka filmska klasika („Čudovište Atine” Nikosa Kundurosa i „Imamo samo jedan život” Jorgosa Cavelasa) koji su uz pomoć audio opisa prilagođeni slepim i slabovidim osobama, ali i osobama oštećenog sluha, uz pomoć titlova na grčkom jeziku (uz ova dva titlovano je još 17 grčkih filmova). Akcije za poboljšanje pristupa filmovima za osobe sa invaliditetom Solunski festival sprovodi u saradnji sa Fondacijom Onazis, Onazisovim kulturnim centrom i uz pomoć Pokreta umetnika sa invaliditetom...

Od 28 najnovijih dugometražnih igranih filmova tri su uvrštena i u glavni međunarodni takmičarski program uglavnom debitantskih filmova (prvi ili drugi film autora). Među njima je i film „Trg Amerika”, drugi u karijeri reditelja Janisa Sakaridisa koji se filmom „Divlja patka” pre tri godine prilično snažno pozicionirao na međunarodnoj sceni. „Trg Amerika” je dinamičan film o jednom od atinskih mikrokosmosa, istoimenom trgu kojeg okružuju zgrade u čijim je stanovima iz godine u godinu sve manje Grka, a sve više izbeglica. Od onih iz Albanije koji su prvi stigli, pa iz Rusije, Pakistana i Afrike, do onih najnovijih – iz Sirije.

Sakaridis sa primesama okretnog humora, a kroz neku vrstu dramaturškog triptiha, otkriva sve suprotstavljene snage današnjih humanitarnih izazova. I to kroz priču o komšiluku u kojem su buntovnički tatu-artist Bili, njegov banalni drugar grčki rasista Nakos, što u kasnim tridesetim još uvek živi sa roditeljima, i Tarek, ojađeni sirijski izbeglica sa malom ćerkom kojem će taj američki trg usred Atine razrušiti i ono malo nade što ju je još imao...

Na veoma dobar odjek naišao je i debitantski film „Park” Sofije Eksarhu (inače pobednik programa „Novi reditelji” u San Sebastijanu), prilično originalna priča o odrastanju u svetu koji je imao značajnu prošlost, ali više ne i budućnost. Eksarhuova je svoje maloletne filmske junake smestila u izolovano, razrušeno i napušteno, a nekada najslikanije Olimpijsko selo čiji su jedini stanovnici nekoliko siromašnih radničkih porodica. Dečaci lutaju ovim razrušenim selom, imaju u svojim igrama neke iskrivljene vizije Olimpijskih igara, sukobljavaju se sa lokalnim maloletničkim bandama i izbeglicama, ali i upoznaju ljubav koji će sedamnaestogodišnjeg Dimitrisa odvesti izvan „doma” u turističke predele Atine gde će mu se snovi o budućnosti rasplinuti. Prilično snažan i delikatno rediteljski sproveden film.

U međunarodnoj selekciji je i debitantski film „Afterlov” Stergiosa Pashosa, simpatično komična ljubavna drama sa svega dva filmska lika, jednom atinskom vilom i jednim psom. Psahos u centru priče drži tridesetogodišnjeg muzičara Nikosa koji ne može da preboli nedavni raskid sa Sofijom te je zato poziva u vilu prijatelja i zaključava dok ne „raspletu” razloge razlaza. Reditelj junake vodi od bezbrižnosti do duhovitih iako haotičnih igara, gradeći usput i dirljivu i oštru ljubavnu priču između dvoje mladih ljudi koji odbijaju da odrastu.

U okviru „Festivala grčkog filma” kao jedan od najboljih izdvojio se kiparski film „Dečak na mostu” Petrosa Haralambusa („Bekstvo kraljice”, „Glasovi”). Reč je o dobro režiranom, izazovnom filmskom delu sa dvanaestogodišnjim filmskim junakom Sokratom koji će se iznenada naći u središtu istrage o ubistvu koje se dogodilo u naizgled idiličnom kiparskom selu. U prvi plan postepeno izlaze sve mračne tajne jedne porodice koje će promeniti dečakov život iz korena. Mali seoski vragolan otkriće smisao ljubavi, porodične lojalnosti i hrabrosti...

Tajna i misterija čine i okosnicu još jednog grčkog „krimića”, filma „Drugi ja” Sotirisa Tsafuljasa, sa pričom koja se plete oko profesora kriminologije Dimitrisa sa Aspergerovim sindromom, koji pomaže u istrazi pet ubistva počinjenih u Atini 2015. godine. Što je bliži rešenju ubistava to glavni junak zalazi sve dublje na opasne staze grčke svakodnevice u kojem desnica još uvek ima značajno mesto...

U programu „Festival grčkih filmova” našlo se mesta i za 20 kratkih filmova koji su bili prikazivani i nagrađivani na poslednjem festivalu kratkog filma u Drami, kao i za specijalne projekcije filmova Nikosa Panajotopulosa („Ivice noći” iz 1999) i Nikosa Triantafilidisa (dokumentarac „90 godina PAOK-a – Nostalgija za budućnost”)...