Izložba o herojima Velikog rata

U Istorijskom muzeju Srbije na Trgu Nikole Pašića danas u 18 sati biće otvorene izložbe „Srbija 1915–1916” i gostujuća postavka solunskog Muzeja vizantijske kulture „Francusko-srpska bolnica u Sedesu, Solun”. Izložbe se realizuju u okviru Programa obeležavanja stogodišnjice Prvog svetskog rata, uz pokroviteljstvo Ministarstva kulture, a otvoriće ih ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević.

Kroz arhivsku građu, artefakte i fotografije multimedijalna interaktivna izložba „Srbija 1915–1916”, autora dr Dušice Bojić i muzejskog savetnika Nebojše Damnjanovića, prikazaće stradanje i značaj ovog perioda srpske istorije.

Autori najavljuju da postavka prikazuje događaje tokom ratnih godina kada se Srbija, nakon velikih pobeda na Ceru, Drini i Kolubari 1914. godine i proklamovanja ratnog cilja zasnovanog na ideji oslobođenja i ujedinjenja celog srpskog naroda i srodnih južnoslovenskih naroda, suočila sa velikom epidemijom tifusa, a potom, od početka oktobra 1915. godine, i novim udarom brojno i tehnički nadmoćnijeg neprijatelja. Pružajući herojski otpor, posebno u odbrani Beograda, vojska se, praćena velikim brojem civila po odluci vlade i vrhovne komande, pod najtežim zimskim uslovima uz izuzetno velike gubitke povlačila preko Crne Gore i Albanije, gde su ih čekali saveznički brodovi spremni za evakuaciju na grčko ostrvo Krf, ali i zemlje Evrope i Afrike.

Autorka izložbe Dušica Bojić naglašava da će posetioci, između ostalog, biti u prilici da vide skulpturu „Majka Srbija” koju je muzej otkupio pre dve godine od vajara i akademika Svetomira Arsića Basare, kao i poklon vajara Draga Đokića, skulpturu koja predstavlja kralja Petra Prvog Karađorđevića na volovima.

– Biće tu panoi, fotografije, projekcije i interaktivne instalacije, na primer Srpske kuća na Krfu i Plave grobnice. Na video-bimovima biće prikazano povlačenje srpske vojske preko Albanije, oporavak vojske i obuka u severnoj Africi, naši zarobljenici, medicinske misije, kajron sa 1.000 imena poginulih oficira u periodu
1915–1916. Izložićemo brojna dokumenta, štampu, arhivski materijal, telegrame i komande, knjigu veresije u apoteci u kojoj je međunarodna engleska misija pozajmljivala lekove od naših lekara, potom originalne sveske i udžbenike naših đaka koji su završavali školu u Francuskoj… – kaže Dušica Bojić.

Izložbu „Srbija 1915–1916” upotpunjuje gostujuća izložba „Francusko-srpska bolnica u Sedesu, Solun”, autora arheologa Muzeja vizantijske kulture dr Anastasiosa Antonarasa i dr Joanisa Mocianosa, koja obuhvata fotografski i video-materijal dopunjen originalnim artefaktima Istorijskog muzeja Srbije.

Postavka predstavlja sagledavanje Velikog rata na Solunskom frontu iz ugla običnog čoveka, a inspirisana je otkrićem izvesnog broja predmeta pronađenih u nekadašnjem Sedesu (danas Termi), nadomak Soluna. Autor postavke Anastasios Antonaras kaže: – Ako imate dedu solunca ili solunca u porodici, dođite na izložbe da vidite njihovu svakodnevicu. Našli smo i novčić koji je jednom od njih bio u džepu i tako ga je spasao od metka, koji je probušio novčić...

Autori najavljuju da pronađeni materijalni dokazi o bolničkoj nezi vojnika u velikoj meri su i danas neistraženi, ali fotografska dokumentacija francuske Istočne armije ukazuje na njihovu povezanost sa poljskom vojnom bolnicom i daje značajne informacije o spravljanju i čuvanju lekova, o čemu svedoče i nađene staklene posude.

Iako se uglavnom odnose na lečenje ranjenika, arheološki nalazi iz Termi ukazuju i na ključne promene koje je doživeo Solun kao rezultat boravka više hiljada vojnika i predstavnika civilnih i sanitetskih misija. Formiranje brojnih vojnih logora za potrebe Engleza, Francuza i Srba u močvarnim predelima oko Soluna bio je uzrok neminovnih promena u svakodnevnom životu, navikama, običajima i uopšte u izgledu ovog multietničkog grada o čemu svedoče i razglednice iz toga vremena,  štampane za potrebe vojske u hiljadama primeraka.

Dizajn postavki su osmislili Rastko Šurdić i Iva Jotić Lubura, dok su dizajn interaktivnih instalacija na izložbi „Srbija” kreirali Marko Todorović i Marko Savić.

Izložba „Srbija 1915–1916” traje do prvog novembra 2017, a za nju su materijale iz svojih fondova pozajmili Vojni muzej, Muzej nauke i tehnike i Narodni muzej u Čačku. Deo posvećen franusko-srpskoj bolnici može da se pogleda do prvog marta. Stručna vođenja su sredom u 17 i subotom u 13 časova.