Valjevski Holanđanin u gradu smrti

Valjevo – Dokumentarno-igrani film „Arijus van Tinhoven – valjevski Holanđanin” autora Slobodana Rakovića, posvećen jednom od najpoznatijih lekara-heroja, šefu Hirurškog odeljenja Vojne bolnice u Valjevu u Velikom ratu, biće premijerno prikazan u ponedeljak 13. februara u valjevskom Centru za kulturu. Film prati život i rad ratnog hirurga iz Haga koji je 1912. došao u Srbiju kao predvodnik dobrovoljne medicinske misije, obavljao svoju lekarsku dužnost tokom balkanskih i Prvog svetskog rata, boravio i radio u Valjevu u vreme velike epidemije tifusa.

U Velikom ratu Valjevo je bilo centar ne samo značajnih vojnih već i zdravstvenih bitki, ono je u to vreme, krajem 1914, sve do sredine 1915. godine, bilo grad bolnica, grad čije su ulice bile „avenije smrti”, ali i grad u kojem se na najlepši način videla sva humanost srpskog naroda, kao i međunarodna solidarnost i humanizam.

– Sve sanitetske vojne misije imale su svoje bolnice ili ekipe u Valjevu. Tu se borilo za život svakog čoveka, bez obzira na uniformu, naciju ili veru. A jedan od najpoznatijih lekara bio je upravo Holanđanin Arijus van Tinhoven koji je dolazeći u Srbiju doneo rendgen aparat i po odlasku ga ostavio Valjevskoj bolnici – priča autor filma Slobodan Raković, novinar u penziji, dugogodišnji urednik Dopisništva RTS u Valjevu, autor brojnih upečatljivih dokumentarnih zapisa, među njima i pre tri godine nastalog dokumentarca „Valjevska bolnica”.

U pedesetominutnom dokumentarno-igranom filmu o valjevskom Holanđaninu, on traga za motivima dolaska lekara stranih misija u ratom zahvaćenu Srbiju, njihovim dilemama, vrlinama, sukobima...

– Istovremeno podsećamo i na sve ratne strahote i zločine austrougarske vojske u Mačvi i Podrinju. Arijus je prvi obelodanio i stručno dokumentovao korišćenje dum-dum municije u ovim ratnim sukobima – navodi Raković. I dodaje da je dve godine tragao za dokumentima i fotografijama, uz napomenu da je sve fotografije iz perioda kada je Valjevo bilo grad smrti snimio upravo Tinhoven.

O Arijusovom liku u filmu govore ljudi koji godinama izučavaju srpski ratni sanitet – prof. dr Aleksandar Nedok, prof. dr Mile Ignjatović, Velibor Vidić i prof. dr Jelica Novaković Lopušina, koja je prevodeći Tinhovenove dnevnike veoma dobro upoznala njegov rad. – Malo je poznat podatak da je na kraju balkanskih ratova Arijus van Tinhoven postao počasni građanin Valjeva, a kolike su njegove zasluge bile za grad na Kolubari dovoljno govori i to što je takvo priznanje dobio pre vojvode Živojina Mišića – podseća Raković.

Ceo film je snimljen na autentičnim lokacijama, u objektima u kojima je u balkanskim i Velikom ratu boravio Arijus.

U igranim scenama filma u ulozi Tinhovena pojavljuje se beogradski glumac Janko Cekić, a sestru Dehrote igra Valjevka Tamara Tijanić. U produkciji valjevskog Dokumentarno-informativnog centra DIA, režiju potpisuje Dušan Popović, dok je direktor fotografije Strahinja Pavlović. Realizaciju filma pomogli su Ministarstvo kulture Republike Srbije i Grad Valjevo.