Odlazak Jovana Radulovića

Posle duže bolesti preminuo je Jovan Radulović (1951–2018), romanopisac, pripovedač, dramski pisac i scenarista, čije je najpoznatije delo „Golubnjača”, knjiga pripovedaka, koja je imala zapažen uspeh, a zatim i zabranjivana istoimena drama. Početkom osamdesetih godina oko „Golubnjače” stvoren je čitav „slučaj” zbog protivljenja Gradskog komiteta Saveza komunista.

Svojim sadržajem, a po navodima komunističkog rukovodstva, ovaj komad doveo je u sumnju tekovine NOB-a i izgradnju socijalističkog društva. I ovo delo Jovana Radulovića, pisca poteklog iz Dalmacije, tematizuje problematične istorijske odnose Srba i Hrvata, te je stoga drama izvedena 10. oktobra 1982. godine u SNP-u u Novom Sadu, skinuta sa repertoara već u decembru. Beogradsko pozorište „Boško Buha” prethodno je odustalo od premijere. Ovaj komad ipak je nastavio svoj život, u beogradskom SKC-u, u režiji Dejana Mijača, gostovanjima u Sloveniji, gde je imao veliki uspeh, te u Kragujevcu i Prištini, beogradskom JDP-u.

Kada je urednik Jagoš Đuretić u izdavačkoj kući „Filip Višnjić” objavio knjigu „Slučaj Golubnjača – za i protiv”, Radulović je izjavio da se „repovi” ostrašćenosti tog slučaja i dalje vuku, uz isključivost i osudu. Bilo je tu čak i komentara da je „Golubnjača” izazvala rat u Jugoslaviji, da je izazvala zločine u Srebrenici...

– I danas smelo tvrdim, ako se „Golubnjači” priđe kao drami, bez predrasuda, sa istorijskom istinom da su jame golubnjače postojale, da može da se igra u Zagrebu, a da se ni jedna reč ne izostavi. Hvata me strah, šta ako se javi neko zagrebačko pozorište, a ja ne odolim iskušenju da se „Golubnjača” igra u tom gradu, rekao je Radulović u intervjuu za „Politiku”.

Međutim, Radulovićeva najveća ljubav bilo je pripovedanje, i upravo je najvećim majstorstvom smatrao dobro vođenu priču. Među njegovim knjigama ima najviše pripovednih zbirki. Kada je dobio Andrićevu nagradu 1988. godine, u svom svečanom obraćanju rekao je:

„Još uvek verujemo u postojanje staze ili puteljka, čistog ili pravog, da nas na pravo mesto odvede, samo smo previše nesrećni i nespretni, da bismo tu stazu ili puteljak pronašli. Andrić nije živeo u boljim ili srećnijim vremenima, nego u gorim i neizvesnijim. Gledao je kako se ruši jedan stari svet, i sam je pomagao njegovo rušenje, sa istinskom predanošću i sa žarom učestvovao u građenju novog. Tek što je uspeo ispričati desetak priča, taj novi svet je bačen na kolena, srušen, a da ne ostane kamen na kamenu, opet je počela gradnja novog, najnovijeg... Morao se naš pisac primaći ognjištu, raspretati pepeo, pronaći makar jednu žeravicu, da i njom održi plamen i stvaranje tog najnovijeg. Zato će Andrić kazati da je najveći neprijatelj dobrog i čistog umetničkog stvaranja savremeni društveni život...”.

Kada je za svoju prvu zbirku pripovedaka „Ilinštak” dobio, odlukom žirija, Oktobarsku nagradu Grada Beograda, koja mu je iz „formalnih razloga” zatim bila oduzeta, stvorena je još jedna mala afera. Ona mu je posle ponovo bila vraćena i dodeljena, teške 1993. godine. „Primiću nagradu mirno i dostojanstveno, kao da se pre četrnaest godina ništa nije dogodilo...”, bio je stav Jovana Radulovića. Moglo bi se reći da je takav stav bio životna deviza Jovana Radulovića, koji je bio i profesor u Četrnaestoj beogradskoj gimnaziji, urednik u BIGZ-u, direktor Biblioteke grada Beograda. Jedan od njegovih najpoznatijih scenarija bio je onaj za film „Braća po materi”, u režiji Zdravka Šotre.

Saučešće ministra Vladana Vukosavljevića

Ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević je u svoje lično ime i u ime Ministarstva kulture i informisanja uputio telegram saučešća porodici književnika Jovana Radulovića u kome se kaže:

„U ime Ministarstva kulture i informisanja i u svoje lično ime, upućujem izraze najdubljeg saučešća povodom smrti istaknutog srpskog književnika Jovana Radulovića. Jovan Radulović je, u književnosti i životu, pratio udes srpskog naroda svoga zavičajnog kraja u Dalmaciji i Krajini. Nikad dopričanu priču o besprimernom stradanju u Drugom svetskom ratu, za vreme zločinačke Nezavisne Države Hrvatske, posredovao je široj javnosti kroz prozu i dramu „Golubnjača”, književno odgovorno i građanski hrabro. Nije se na tome zaustavio, kao što ni stradanje njegovog naroda nije stalo.

I o izgonu devedesetih ostavio je snažno književno svedočanstvo. Srpskog naroda u tim krajevima gotovo da više nema, ali će budući čitaoci o njemu pouzdano saznavati iz dela Jovana Radulovića. Otišao je prerano, među svoje velike književne zemljake: Matavulja, Ćipika i Desnicu”.