Pogled na najvećeg Marksa na svetu

Od Kemnica, trećeg po veličini grada Saksonije – Nemci je zvanično zovu Slobodna država Saksonija – nije mnogo toga ostalo nakon što su ga britanski i američki bombarderi razrušili krajem Drugog svetskog rata u savezničkog akciji pod šifrovanim imenom „Pucanj groma”. Da stvar bude još tužnija, nekadašnji centar tekstilne industrije, poznat i kao „saksonski Mančester”, ili što bismo mi rekli „saksonski Leskovac” – posle rata se našao na pogrešnoj, istočnoj strani podeljene države.

Za utehu, dobio je „poklon” zbog kojeg je postao jedna od najvećih turističkih atrakcija DR Nemačke. Naime, nedaleko od poznate kafane „Moskva” – gde su se nekada sastajali komunistički zvaničnici i pripadnici zloglasne istočnonemačke tajne policije Štazi, a sad na lagan obrok po pristupačnoj ceni svraćaju studenti, službenici i porodice – uzdiže se džinovska glava Karla Marksa, najveća na svetu!

A zašto je otac dijalektičkog materijalizma upravo tu ovekovečen na ovako bizaran način? Pa zato što je Kemnic sredinom prošlog veka privremeno nosio njegovo ime. Skulptura je postavljena 1971. godine i delo je ruskog umetnika Lava Kerbela, koji se upravo i proslavio po mamutskim socrealističkim spomenicima ovog tipa. Na zgradi iza monumentalne razbarušene Marksove glave, sam spomenik žitelji Kemnica upravo tako nazivaju – Glava, odnosno „Nišel” na lokalnom saksonskom narečju. U kamenu je, na više jezika, uklesan njegov čuveni poziv: „Proleteri svih zemalja, ujedinite se!”

Prvobitno ime grada, slovensko, bilo je „Kamjenica”, po istoimenoj „kamenoj” reci, kako su je nazvali osnivači Sorabi – zanimljivo je da je 1737. godine, sasvim slučajno, prilikom rudarskih iskopavanja u okolini Kemnica otkrivena i „kamena šuma”, odnosno vulkanskom lavom okamenjena stabla od pre više od 290 miliona godina! U 12. veku grad je poneo nemački naziv Kemnic, kako se zvalo naselje oko tamošnjeg benediktinskog manastira. U Karl Marksštat („grad Karla Marksa”) preimenovan je 10. maja 1953, da bi 21. juna 1990. povratio današnji naziv.

Savremeni Kemnic se razvio u jak fakultetski centar, naročito je poznat i ugledan Tehnički univerzitet, i zahvaljujući mnoštvu studentarije, kojih je oko 10.000, grad deluje življe i vedrije nego što bi se zaključilo na osnovu populacione statistike. A ona pokazuje da je broj stanovnika Kemnica za jedan vek opao sa 320.000 na 230.000. Od ujedinjenja Nemačke izgubio je petinu svojih žitelja, mahom mladih, koji su otperjali u zapadni deo zemlje u potrazi za bolje plaćenim poslom i višim standardom.

Karl Marks („Glava”) je ostao.