Srbi pre Nemanjića

Kao slovenski narod i Srbi svoje korene imaju na području prapostojbine svih Slovena, severno od Karpata, u današnjoj južnoj Poljskoj i severozapadnoj Ukrajini. Na tom prostoru su Slovene pod imenom Veneta zabeležili još antički pisci I i II veka hrišćanske ere, Plinije Stariji, Tacit i Klaudije Ptolemej, ali ih pod imenom Slovena pominju tek na samom kraju V i u prvoj polovini VI veka vizantijski pisac Prokopije i gotski istoričar Jordanes.

U to su se vreme, međutim, Sloveni već bili naselili kako na prostoru današnje Slovačke, Moravske i Češke u srednjem Podunavlju, tako i istočno od Karpata u današnjoj Rumuniji i u saradnji sa svojim srodnicima Antima počeli da upadaju na područja Rimskog carstva kojim je tada vladao veliki Justinijan I (527–565).

Najjači zamajac slovenski upadi na prostor Balkanskog poluostrva dobijaju tek sa dolaskom Avara u Panonsku niziju 567. godine. Od tada Sloveni nastupaju prateći Avare u njihovim rušilačkim poduhvatima, koji su doveli do pada Sirmijuma 582, Singidunuma (Beograda) 584. i prvih avarsko-slovenskih opsada Soluna 584. i 586. godine, upada u Dalmaciju 597, propasti celokupnog dunavskog limesa posle 602. godine i nezaustavljivog napredovanja osvajača po Balkanskom poluostrvu.

Odlučujuća faza u slovenskom osvajanju i naseljavanju Balkana odigrala se između 610. i 626. godine kada je došlo do uništenja velikih gradova u njegovoj unutrašnjosti, pustošenja prostora od Dunava do juga Grčke i novih opsada Soluna 616. i 618. i Carigrada 626. godine. Tek je poraz pod zidinama Konstantinovog grada doveo do prestanka varvarskih pustošenja i smirivanja situacije na poluostrvu, ali je ono tada već u velikoj meri bilo naseljeno slovenskim plemenima. U takvim okolnostima se pojavljuju i Srbi na Balkanskom poluostrvu.

Predanje o svom poreklu i seobi stari Srbi su pamtili i tri veka kasnije, kada ga je u svojoj interpretaciji zabeležio vizantijski car Konstantin VII Porfirogenit (913–959) u 32. poglavlju svog spisa De administrando imperio, sastavljenog između 948. i 952. godine. Prema njemu, Srbi potiču od nekrštenih Srba, zvanih i Beli, koji stanuju s one strane Turske (Ugarske), u zemlji koju oni zovu Bojka, kojima se približava Franačka, isto i velika Hrvatska, nekrštena, zvana i Bela. Tamo su, dakle, i ovi Srbi od početka živeli. Iz tog svog zavičaja krenuo je deo Srba put Balkanskog poluostrva...

O srpskim zemljama i srpskim vladarima od doseljavanja na balkansko poluostrvo čitajte u petak, 1. juna u štampanom izdanju našeg lista u najnovijem dodatku „Srbi pre Nemanjića“, autora Predraga Komatine.