Spomenici pobede i opomene

U Grčkoj se nalazi 17, a u Makedoniji ukupno 34 srpska vojna memorijala, od čega je ubedljivo najviše onih koji čuvaju sećanje na Prvi svetski rat i balkanske ratove. Ti brojevi navode se u Katalogu Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, u kojem su pobrojani srpski vojni memorijali i mesta stradanja izvan teritorije naše zemlje. Iz ovog ministarstva za naš list su naveli da Srbija nema zaključene međunarodne sporazume s Grčkom i Makedonijom o zaštiti ovih kulturnih dobara. Ipak, prema Državnom programu obeležavanja godišnjica istorijskih događaja oslobodilačkih ratova Srbije, može se videti da i grčke državne institucije učestvuju u organizaciji komemorativnih svečanosti na srpskim vojnim memorijalima na tlu te zemlje.

Istovremeno, istoričari ukazuju na vrednost ovih spomenika i potrebu njihovog očuvanja. Tako Dejan Ristić, vodeći stručnjak u oblasti istraživanja i zaštite vojnih memorijala i mesta stradanja, ujedno i utemeljivač službe Vlade Srbije za njihov zaštitu 2003. godine, ova mesta naziva – nemim svedocima stradanja. Na području Grčke i Makedonije, dodaje, nastali su kao potreba da se očuva onaj deo nacionalne memorije koja govori o neprestanoj težnji za životom u slobodi, kaže istoričar Dejan Ristić.