Kvantno slovo

Osobeni znak srpske ćirilice, slovo „ć” – globalno je poznato i kao nešto sasvim drugo – kao simbol u kvantnoj fizici koji predstavlja jednu od fundamentalnih konstanti prirode. Fizičari ga već više od 90 godina nazivaju „h sa crtom” (h bar) i njime rutinski označavaju redukovanu Plankovu konstantu h. Kao i Plankova, redukovana ili Dirakova konstanta se koristi za opisivanje jednog kvanta, odnosno najmanje moguće vrednosti energije.

Njena vrednost je Plankova konstanta koja je podeljena sa 2π (dva Pi), zbog čega je značajno pogodnija za korišćenje u kvantnomehaničkim izrazima od same Plankove konstante.

Prema anegdoti, slovo ć je u fiziku tridesetih godina 20. veka uveo jedan od očeva kvantne mehanike Pol Dirak upravo nakon što ga je video u za njega nerazumljivom srpskom tekstu. Anegdota je sasvim nepouzdana, ali nema sumnje da je Dirak (inače zaslužan za otkriće antimaterije, povezivanje teorije relativnosti i kvantne mehanike, stvaranje kvantne teorije polja, ali i samih osnova kvantne fizike) bio i prvi fizičar koji je koristio znak „h sa crtom”, kako bi olakšao računanje.

Slovo se pojavljuje na strani 87. Dirakove prelomne knjige „Principi kvantne mehanike”, koju je 1930. objavio „Klarendon pres”.