Svečana akademija u nacionalnom teatru

Narodno pozorište u Beogradu, jedna od najznačajnijih institucija kulture, danas obeležava 150 godina postojanja svečanom akademijom koja počinje u 19.30 na velikoj sceni matičnog zdanja i tradicionalnom dodelom nagrada najvrednijim članovima koji su između dve godišnjice napravile umetnički iskorak vredan pažnje.

Besplatne ulaznice za vernu publiku nacionalnog teatra nalaze se na biletarnici pozorišta. Proslava vrednog jubileja upriličena je u poslednji čas, budući da smo svedoci burne jednomesečne krize koja je razrešena pre dva dana ostavkom Dejana Savića, upravnika ove kuće kulture, kojeg je nasledila rediteljka Ivana Vujić.  

Razrešenjem događanja u Narodnom pozorištu omogućeno je i da se sutra i prekosutra realizuje zakazano gostovanje ansambla Narodnog pozorišta iz Budimpešte koje će se beogradskoj publici predstaviti predstavama „Vrteška” i „Bank Ban”.

U pitanju je veliki kulturni događaj, proistekao iz dvogodišnje saradnje ansambla Drame Narodnog pozorišta u Beogradu i budimpeštanskog dramskog nacionalnog teatra, a koji finansira Vlada Mađarske. Ovo gostovanje mađarske trupe organizovano je kao deo svečanosti obeležavanja 150 godina Narodnog pozorišta u Beogradu.

Od 1868. godine kada je osnovano pa sve do danas, Narodno pozorište u Beogradu predstavlja jednu od najreprezentativnijih i najznačajnijih kulturnih institucija Srbije. Te, 1868. godine, kada je osnovano, Srbija je jedva imala nešto više od milion i dve stotine hiljada stanovnika. Celokupna srpska prosveta je raspolagala sa 423 učitelja muških i 54 „učiteljke” ženskih osnovnih škola.

Beograd je tek prešao cifru od 25.000 žitelja koji su stanovali u 3.444 kuće. Na jednog činovnika dolazilo je 68 stanovnika, na jednog nastavnika 262, na jednog lekara 442, a na jednog advokata 1.481 stanovnik.

Šezdesetih godina 19. veka Beograd je jedno veliko selo na pola puta od otomanske ka evropskoj civilizaciji. U njemu žive trgovci, zanatlije, činovnici, vojnici, seljaci, nadničari i besposličari. Kuće, zanati, moda: prilagođavaju se sve više zapadnjačkim ukusima; „gefrorenes” i šampanj se javljaju pored boze, alve i sudžuka; na balovima se igraju kola i polke.

Međutim, žeđ za prosvetom, kulturom i naukom u oslobođenoj zemlji bukti zajedno sa željom da se dovrši delo narodnog oslobođenja i ujedinjenja. Tako je Beograd, koji je tek zakoračio na put svoga razvoja, imao u to vreme Veliku školu sa tri fakulteta – jednu punu i jednu nepotpunu gimnaziju, Realku, Višu žensku školu, Srpsko učeno društvo, Narodnu biblioteku, Narodni muzej, Narodnu čitaonicu, Prvo pevačko društvo, Državnu štampariju, a Srbija ima 44 pitomaca na studijama u inostranstvu, kojima će biti namenjena uloga intelektualnog vođstva po povratku u zemlju...

Posle više pokušaja, koji datiraju još od 1842, da se u Beogradu osnuje stalno profesionalno pozorište, a koji su iz različitih razloga bili kratkog daha, ali su nedvosmisleno pokazali da ovoj zemlji i njenoj prestonici teatar treba – 1868. je osnovano Narodno pozorište u Beogradu.