Prigodne poštanske marke „Evropa"

Pismo kao prenos poruka ovogodišnja je tema tradicionalnog izdanja poštanskih uprava evropskih zemalja, koje nosi zajednički naziv „Evropa”. Tim povodom je JP PTT saobraćaja „Srbija” emitovalo 5. maja dve prigodne poštanske marke pod nazivom „Evropa” nominalne vrednosti od 46 i 50 dinara.

Svrha pisanja pisama bila je uvek od velike važnosti, bilo lične, bilo opšte. Zavisi od potreba društvene komunikacije i datog istorijskog konteksta. Kako postoje razne vrste poruka, tako i pisma mogu različito da se definišu prema vrsti pisane informacije. Tako imamo državna pisma i ona su se verovatno prva i pojavila. Ali, pismo može da bude i autobiografija, biografija, memoari ili putopisi i može da ima svoju umetničku, pre svega književnu vrednost. Još kod starih Rimljana imamo pisma Cezara, Cicerona, Plinija Mlađeg.

Sa pojavom pisane reči javila se i potreba da se napisana poruka i prenese. Stari Rimljani su posebnu pažnju posvećivali prenosu pisama kroz svoje carstvo. I sama reč pošta (posta, poste, post) vodi poreklo od latinskog glagola „ponere”, preciznije od njegovog glagolskog prideva za ženski rod „posita”. Ta reč znači postaviti, namestiti, a njen glagolski pridev za ženski rod – postavljena. Dok je u latinskom jeziku ova reč imala skromnu pretenziju da označava pojam o mestu gde se nalazila putna stanica za promenu konja i odmor vesnika, danas je ona postala skoro univerzalni pojam koji obuhvata celokupnu poštansku ustanovu sa svim njenim mnogobrojnim funkcijama.

Pismena komunikacija u srednjem veku slabije je razvijenija nego za vreme Rimljana i Helena. Najstarije srpsko poznato pismo je ono koje je Sveti Sava uputio studeničkom igumanu Spiridonu sa svoga putovanja u Svetu zemlju, oko 1230. godine. Kod Stefana Prvovenčanog u „Životu svetog Simeona” pisanje pisama predstavlja uobičajeni način održavanja kontakata između članova vladajuće porodice. Razvojem trgovine krajem srednjeg veka javlja se i potreba za organizovanim prenosom pisama. Vesnička služba, koja se postepeno javlja u pojedinim delovima Evrope, vremenom prerasta u organizovani poštanski sistem.

Godine 1840. u Engleskoj za naplatu poštarine uvodi se poštanska marka. Njeno uvođenje označava razvijenu poštansku službu i jedinstveni poštanski tarifni sistem na osnovu kojeg se prenos pošiljaka naplaćuje. Svetski poštanski savez, kao jedinstveno međunarodno telo kojim se uređuju pravila prenosa pošiljaka, osnovan je 1874. godine u Bernu. Srbija je jedna od 23 zemlje osnivači saveza.

Motivi na markama su pisma. Na marki od 46 dinara motiv je preporučeno pismo treće stope težine na povratni recepis, poslato iz Ivanjice za Užice. Ovo je jedino poznato pismo sa trojcem od 40 para plus dve marke od 10 para. Motiv na marki od 50 dinara je preporučeno pismo poslato iz Gornjeg Milanovca za Kragujevac na povratni recepis. Frankirano je unikatnom četvorobojnom mešanom frankaturom sa dva izdanja: bečkim i beogradskim. Ova pisma su jedna od najznačajnijih pisama srpske poštanske istorije.

Veoma uspelu umetničku obradu maraka uradila je Nadežda Skočajić, diplomirani grafički dizajner iz Beograda. Marke su štampane tehnikom višebojnog ofseta u novosadskoj štampariji „Forum” u tabačićima od osam maraka i vinjetom u sredini. Tiraž je 60.000 kompletnih serijala.

Na dan izlaska maraka pošta Srbije je emitovala i prigodan koverat prvog dana sa prigodnim žigom pošte 11101 Beograd 1.