Svaki spomenik je deo jednog vremena

Kod nas je dolaskom komunista na vlast uklonjeno mnogo šta. Menjani su nazivi gradova, ulica i bioskopa, uklanjani su spomenici, pa čak i slike u mnogim javnim objektima. Setimo se samo kako je, ubrzo po završetku Drugog svetskog rata, sa vrha Igumanove palate na Terazijama nestala ogromna skulptura velikog humaniste i dobrotvora Sime Igumanova sa decom koju je pomagao. Ta bronzana skulptura visoka tri i po metra bila je rad poznatog vajara Lojzea Dolinara i nestala je jer je u to vreme jedini narodni dobrotvor smeo biti naš veliki vođa drug Josip Broz Tito. Sada, toliko godina po nestanku Tita i većine njegovih istomišljenika, razmišlja se i o uklanjanju njegovih spomenika, a ponegde se to već čini.

Mišljenja sam da to ne treba činiti. Ne zbog toga što tugujem za njim i njegovim vremenom (sačuvaj me bože od toga), nego zato što mislim da je svaki spomenik deo jednog vremena, lepog ili lošeg, ali da, u svakom slučaju, takve spomenike, jer su deo naše istorije, treba sačuvati kao uspomenu na to vreme.

Istovremeno smatram da se prilikom izrade i postavljanja novih spomenika mora više razmišljati, više nego što se to sada kod nas čini. Izradu poprsja ili skulpture treba poveravati zaista istaknutim umetnicima, po pravilu odabranim na odgovarajućim konkursima, a mesta postavljanja odabrati uz obavezno konsultovanje urbanista, istoričara i drugih stručnjaka i da se sve to ne sme raditi na brzinu i po želji nekog političara ili tajkuna.

Arh. Aleksandar Ajzinberg,
redovni profesor beogradskog Univerziteta umetnosti, u penziji