Sve manje roda sleće u BiH

Od našeg stalnog dopisnika
Banjaluka – Statistički podaci pokazuju da je prostor BiH i oba entiteta – Republike Srpske (RS) i Federacije BiH (FBiH) – iz godine u godinu sve prazniji. Svake godine na svet dolazi sve manje stanovnika. Opori trend većine zemalja, najpre onih u regionu i tranziciji, ne zaobilazi ni BiH.

Stanovništvo BiH je sve starije, iz godine u godinu je sve manje rođenih, a sve više onih koji se odlučuju na odlazak iz BiH. Migriraju i cele porodice, a sve je više sajmova za zapošljavanje koje druge države organizuju na teritoriji BiH.

Minule godine u RS je rođeno 8.802 mališana. Od kraja rata, nikada na svet nije došlo manje beba. U prvim posleratnim godinama, godišnje se rađalo i do 15.000 beba. Krajem devedesetih, broj rođenih kretao se oko 12.000 do 13.000, da bi kasnijih godina prosek iznosio oko 10.000 rođenih mališana godišnje.

Sa problemom negativnog prirodnog priraštaja suočava se i FBiH. I u tom entitetu godišnje više ljudi umire nego što se rodi. Razlika između broja rođenih i umrlih u FBiH je, u proseku, 2.000 svake godine. Dok je u RS ta razlika oko 5.000 ljudi.

I mada je prirodni priraštaj negativan u oba entiteta, jer više ljudi umire nego što ih se rodi, a i stopa rađanja je u padu i u FBiH i u RS, statistički pokazatelji su neznatno povoljniji u susednom entitetu.

Tamo se godišnje rađa duplo više mališana nego u Republici Srpskoj, što približno odgovara omeru ukupne populacije, jer je FBiH po broju ljudi dvostruko veća od RS. Prema poslednjem popisu, u RS živi oko 1,1 milion ljudi, a u FBiH oko 2,2 miliona stanovnika.

Na primer, u Federaciji BiH je 2015. rođeno 19.358 mališana, a naredne godine 19.655, da bi 2017. na svet došlo 19.824 novorođenčeta.

Posmatrano u istom periodu, u Srpskoj je 2015. rođeno 9.357 mališana, godinu posle 9.452, a 2017. na svet je došlo 9.339 beba.

Negativan natalitet nije jedini problem zemlje koja se guši u stalnim etničkim političkim previranjima. Iz BiH se sve više ljudi iseljava. Po podacima Unije za održivi povratak i integracije, iz BiH se, u periodu od 2013. do 2017, iselilo više od 150.000 ljudi. Prema podacima UN, BiH je treća u svetu po padu broja stanovništva, posle Moldavije i Bugarske. Gorke procene su da bi se do kraja ovog veka stanovništvo moglo prepoloviti. Vlada RS je početkom minule godine finansijski pomagala nezaposlenim porodiljama, sa oko 200 evra mesečno. One su dobile pomoć u trajanju od godinu dana ili osamnaest meseci, zavisno od toga da li su u tom periodu dobile prvo, drugo ili treće dete.

Zbog shvatanja ozbiljnosti problema, pre dva meseca je u RS osnovan Savet za demografsku politiku. Od tog tela se očekuje da vlastima preporuči mere koje će pospešiti natalitet. Premijer RS Radovan Višković kaže: „Mi izgleda imamo problem kod donošenja odluke da rađamo prvo dete, a ne treće i četvrto. Prema tome, rekao sam da vidimo iskustva iz okruženja.”

Da se merama mora požuriti, govore i podaci da je u posljednjih 20 godina upisano 30 odsto manje osnovaca, 20 odsto manje srednjoškolaca, a 30 odsto je manje i novorođenih, izveštava Alternativna televizija. Demografi u RS navode da ekonomske mere podsticanja rađanja nisu jedine koje mogu ublažiti nepovoljnu statistiku, ali da jesu važne i da treba da budu sistemske i dugoročne.