Kako eksproprisati spornu nepokretnost

Nastavak izgradnje auto-puta Čačak–Požega i Moravskog koridora Čačak–Pojate postaje aktuelan i ostvariv u najbližoj budućnosti. Da bi se takvi projekti uspešno sproveli prvo moraju da se reše imovinskopravni odnosi na zemljištu, odnosno da se izvrši pribavljanje nepokretnosti u javnu svojinu Republike Srbije. Pored svih problema, postoji i problem već započetih sporova koji se vode o pravu na nepokretnosti, pa se postavlja opravdano pravno pitanje kako prevazići takve situacije ako se ima u vidu da investicija od državnog značaja ne može da čeka unedogled. Odnosno, da li postupci za poništaj ranijih rešenja o eksproprijaciji, tzv. postupci za deeksproprijaciju zbog neprivođenja planiranoj nameni po ranijim planskim aktima imaju prioritet, ili prioritet imaju sadašnji predlozi za eksproprijaciju od trenutnih vlasnika nepokretnosti? U prevodu, može li država da ekspropriše nepokretnosti koje su pod sporom?

Ako se ima u vidu stav Upravnog suda iznet u presudi III 9 U. 7591/12 od 28. novembra 2013. godine, koji glasi: „Nisu ispunjeni zakonom propisani uslovi za poništaj rešenja o eksproprijaciji ukoliko zemljište nije privedeno nameni radi koje je eksproprisano, ali je privedeno drugoj izmenjenoj nameni, u skladu sa zakonom”, može se izvesti jasan zaključak da ponovnom eksproprijacijom raniji vlasnik biva sprečen da ostvaruje svoja prava po istom Zakonu o eksproprijaciji, koja se odnose na poništaj ranijeg rešenja o eksproprijaciji nepokretnosti koje nisu privedene ranije planiranoj nameni u zakonskom roku.

Takvim postupanjem raniji vlasnik doveo bi se pred svršen čin, jer bi nadoknadu za izvršenu sadašnju novu eksproprijaciju ostvario sadašnji vlasnik, odnosno korisnik koji nije tu parcelu priveo u zakonskom roku i koji ju je stekao upravo radi privođenja nekoj drugoj nameni, koja nije auto-put. Tako bi se po jednom istom zakonu nesavesni korisnik eksproprijacije favorizovao, a savesni raniji vlasnik bi zbog državnog razloga (investicija ne može da čeka) ostao kratkih rukava u pogledu nadoknade štete zbog eksproprijacije koja nije do kraja realizovana. Smisao normi o deeksproprijaciji jeste da se izvrši povraćaj u pređašnje stanje, odnosno stupanje u posed ranije eksproprisane nepokretnosti, pa bi tada raniji vlasnik nakon sticanja poseda bio legitimisan da se sada pojavi kao lice kome treba isplatiti nadoknadu.

 Sve ovo ukazuje na veoma ozbiljne probleme, koji se mogu rešiti na više načina: Prvi je da postupajući organ prekine postupak dok se ne reši po prethodnom pitanju koje se odnosi na pokrenuti postupak deeksproprijacije (a to može da potraje i više godina); Drugi način za prevazilaženje toga problema jeste izmena Zakona o eksproprijaciji u tom delu gde bi se novom normom predvidelo da se postupci za deeksproprijaciju mogu okončati na dva načina. To jest da se alternativno omogući kako poništaj rešenja zbog neprivođenja nameni, tako i pravo ranijeg vlasnika na utvrđenje da korisnik eksproprijacije nije priveo nepokretnost planiranoj nameni u zakonskom roku, bez poništaja rešenja o eksproprijaciji sa pravom ranijeg vlasnika da ostvaruje imovinskopravni zahtev prema takvom korisniku eksproprijacije po osnovu takvoga rešenja. Takođe, trebalo bi normirati u izmenama toga zakona da nikakvi sporovi ne mogu sprečavati nove postupke eksproprijacije i da se naknada određuje prema sadašnjem vlasniku, odnosno korisniku nepokretnosti.

Ova solucija bi omogućila promptno rešavanje imovinskopravnih odnosa u cilju izgradnje auto-puteva kao investicija od prvorazrednog značaja. Istovremeno bi bili potpuno zaštićeni i raniji vlasnici, koji bi bili namireni od strane ranijeg korisnika eksproprijacije. Izmenu Zakona o eksproprijaciji u navedenom smislu moguće je izvršiti po hitnom postupku.

* Dipl. pravnik