Veterani sa podmornica gosti Srbije

Srbija nema more, ali ima – podmorničare. Paradoksalno, petnaestak godina nakon poslednjeg zarona podmornice na kojoj su na dužnosti bili oficiri iz Srbije, starešine tadašnje Vojske Srbije i Crne Gore, njihov uticaj je sve veći – u međunarodnim okvirima.

Naime, u Udruženju građana „Podmorničar” iz Beograda odlučni su da od zaborava spasu podmorničarsku tradiciju, koja seže još u vremena Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Srpski oficiri, podoficiri i mornari podmorničari dali su veliki doprinos ovom delu flote u vreme Jugoslavije, pri čemu ne treba zaboraviti ni inženjere i preduzeća koja su radila na njihovom razvoju, odnosno proizvodnji sklopova.

Ovih dana u Beogradu je održan 56. Međunarodni podmorničarski kongres, koji je okupio oko 200 veterana iz 24 zemlje. Ova manifestacija, kako objašnjava iskusni podmorničar Milan Komar, član organizacionog odbora ovog skupa, promoviše razumevanje i prijateljstvo među kolegama. Ipak, ova druženja su uvek prilika i za ozbiljne razgovore o podmorničarstvu nekad i sad.

– Imali smo goste iz mnogih evropskih država, iz SAD, Kanade, Rusije, Ukrajine, Argentine, Indije, Turske i drugih država. Tu su bila trojica penzionisanih admirala iz Rusije, neki od njih su komandovali nuklearnim podmornicama, dvojica turskih i jedan britanski admiral – kaže Komar.

Nagrađena karikatura Oleksija Kustovskog iz Ukrajine

Gosti su, osim Beograda, gde ih je pozdravio kapetan bojnog broda Andrija Andrić, komandant Rečne flotile Vojske Srbije, imali priliku da obiđu Novi Sad i Sremske Karlovce. Naravno, bilo je i plovidbe – Dunavom na području glavnog grada. Ministarstvo odbrane i MUP Srbije su medicinski i bezbednosno „pokrili” okupljanje podmorničara u Srbiji.

Veterani su razgovarali o tome kako da se zakonski dodatno zaštite olupine podmornica rasute po okeanima i morima širom sveta, dogovoreno je da se u vezi sa ovom tematikom angažuje jedan advokat iz Hamburga i da se upute odgovarajući dopisi nadležnim međunarodnim organizacijama.

Bilo je prilike da se razmene mišljenja i o potonuću argentinske podmornice „San Huan” prošlog novembra, kao i o nestanku američke podmornice „Skorpion”, davne 1968. godine, a godišnjica te nesreće „pala” je baš u vreme održavanja kongresa.

Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija proizvela je i koristila 13 podmornica. Nekadašnje jugoslovenske republike koje izlaze na Jadran, pa čak ni Hrvatska, pored tako duge obale, danas nemaju nijednu podmornicu.

Isto važi i za Bugarsku i Albaniju (Albanci su najavili dolazak u Beograd na kongres, ali su odustali), kojima su, i pored mora, podmornice ostale samo u sećanju. Naši podmorničari kažu da su od kolega iz tih država čuli da je to tako – voljom NATO-a.

U čast Nikole Otaša (1960–2016), podmorničara i karikaturiste, raspisan je međunarodni konkurs za karikaturu na temu podmorničarstva, što je praktično bio prateći program kongresa.

Pristiglo je neverovatnih 810 radova iz 37 država, a prvu nagradu osvojio je Oleksij Kustovski iz Ukrajine. Izbor najzanimljivijih karikatura pristiglih na konkurs može se videti u Pres-centru UNS-a u Ulici kneza Mihaila u Beogradu.

Međunarodna organizacija podmorničara, koja okuplja veterane, prvi kongres održala je u Parizu 1962. godine.