O poeziji Slobodana Berberskog

U Srpskoj akademiji nauka i umetnosti juče je predavanje održala dr Marija Aleksandrović povodom 100 godina od rođenja romskog pesnika i publiciste Slobodana Berberskog. Izlaganje je organizovano u okviru Odbora za proučavanje života i običaja Roma.

Slobodan Berberski rođen je u Zrenjaninu gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Počeo je da studira prava u Beogradu ali su ga okupatori kao člana SKOJ-a uhapsili 1941. godine. Angažovao se u radničkom pokretu od 1936. godine i bio učesnik NOB-a od 1941. Berberski je poznat i kao jedan od inicijatora akcije jugoslovenskih Roma pod nazivom „Rom traži mesto pod suncem” koja je započeta 1967. godine. Izabran je za prvog predsednika Svetske organizacije Roma na skupu održanom 1971. godine u Londonu. Umro je 1989. godine. Ulica na Zvezdari nosi njegovo ime.

– U poeziji je Slobodan Lala Berberski bio zastupnik socijalnih i revolucionarnih tema, uglavnom u maniru srpske socijalne međuratne lirike. Kasnije je nadahnut romskim simbolima kako iz predanja, tako i iz svakodnevnog života. Nije pisao na romskom već je umetao romske reči u poeziju pisanu na srpskom jeziku – istakla je Marija Aleksandrović, koja u svom naučnom radu izučava romsku književnost.

Berberski je u poeziji pisao o ratnom stradanju, siromaštvu, diskriminaciji Roma, ljubavnim motivima. Objavio je sledeće zbirke: prvu 1950. „Za kišom duga”, potom „Proleće i oči”, „Uze”, „Nevreme”, „Dnevnik rata”, „Blag dan”, „Kote”, „Odlazak brata Jakala”, „Kao beskožni jeleni”, „Međe”, „Svakodnevica”, „Vode nečekane”, i poslednju „Dub” 1986. godine. Njegova poezija prevođena je na francuski, ruski, mađarski, rumunski, albanski i slovenački.

– U poeziji sa ratnom tematikom pesme Slobodana Berberskog iskazuju svesnost da rat sa sobom nosi patnju i smrt te su poetske slike tamne i krvave, preslikavajući tako sav užas rata koji je i sam doživeo. Već u zbirkama od 1976. godine okreće se romskim motivima kao što su motiv puta, čerge... U pesmi „Odlazak brata Jakala” skida masku romantičarskog poimanja ciganske čerge i pokazuje patnju i večito lutanje jednog naroda. Piše o nestanku Roma i njihovom dramatičnom odlasku na put bez povratka – rekla je Marija Aleksandrović dodajući da je izraz Berberskog sažet, zbijen, pun nagoveštaja i simbolike.

Istaknuto je i zapažanje kritičara Nikole Miloševića koji je primetio da je Slobodan Berberski dosegao domete zrelog pesnika, nazivajući ga majstorom reči koji piše preciznim jezikom. Pomenuto je da Berberski spada u sam vrh romske poezije pored Rajka Đurića, Jovana Nikolića i Trifuna Dimića.