Isidora Sekulić među Pančevcima

Velika srpska književnica i prva žena član Srpske akademije nauka i umetnosti Isidora Sekulić prvih 12 godina svog radnog veka provela je u Pančevu. Nakon višegodišnjeg istraživanja, publicista Časlav G. Đorđević je 1998. godine objavio knjigu „Isidora u Pančevu”, koja sadrži zanimljive detalje o njenom nastavničkom radu i privatnom životu iz tog perioda.

Isidora je rođena 1877. godine u Mošorinu. Nakon što je u Novom Sadu završila Višu devojačku školu, školovanje je nastavila u somborskoj učiteljskoj školi (Preparandiji). Potom je u Budimpešti završila Viši pedagogijum na grupi za matematičko-fizičke nauke, da bi najzad juna 1897. godine okončala i Viši kurs državne pedagogije, stekavši time akademsku diplomu.

Decembra 1897. godine Isidora Sekulić se zaposlila u Srpskoj višoj devojačkoj školi u Pančevu. Postavljena je za „nastavnicu matematike i prirodnih nauka, a prema prilikama i za koji drugi predmet”. Prve godine predavala je i gimnastiku (!) i to u sva četiri razreda. Pri kraju prve školske godine položila je u Budimpešti ispit iz francuskog jezika i književnosti, pa je tako osposobljena da predaje i taj predmet.

Kao uspešna i marljiva nastavnica, uživala je poverenje Saveta škole, pa je školske 1901/1902. postavljena za privremenog upravitelja škole, radi zamene odsutnog Milana Mandrovića. Tako je sa 24 godine postala prva žena na toj dužnosti. Po prestanku dužnosti upravitelja, vratila se nastavničkoj službi, obavljala i dužnost bibliotekara u crkvenoj biblioteci, a počela je da drži i predavanja i u novoosnovanoj Radničkoj školi.

Pošto je još kao dete ostala bez majke, Isidora je bila veoma vezana za oca i brata. Sama je rekla da „sve što se tiče njene želje za znanjem i školovanjem, sve što se tiče glave i srca, to je od oca nasleđeno, a od majke – slabo zdravlje”. I zaista, u Pančevu je Isidora pobolevala, imala problema sa plućima, pa je tražila jednogodišnje odsustvo radi lečenja, da bi na kraju zbog bolesti bila i penzionisana.

Važila je za vrlo pobožnu osobu. Sa učenicama, a i sama, često je odlazila u Uspensku crkvu, koja se nalazila uz zgradu Više devojačke škole, prisustvovala je bogosluženjima, strogo poštovala sve postove i čitala propisane molitve. Prijateljevala je sa uglednom pančevačkom porodicom Smederevac, doktorom Stevom i njegovom suprugom Olgom, koja je u svom čuvenom salonu okupljala tadašnju intelektualnu i građansku elitu.

Za njen privatni život u Pančevu vezuju se epizode sa muzičarem Petrom Krančevićem i doktorom Vladimirom Aleksićem, oko čega su se u ovom gradu ispleli neki tračevi. Akademik Dejan Medaković piše da je „zbog tih tračeva i nekih ličnih nesporazuma, koji su je veoma pogodili, Isidora 1909. godine napustila Pančevo, iako je njena čast posvedočena i ona rehabilitovana za optužbe koje su je klevetale”. Prešla je u Šabac i u Pančevo se više nije vraćala, ali je nastavila ispovednu prepisku sa pančevačkom porodicom Smederevac. Ta prepiska je pohranjena u arhivu Srpske akademije nauka i umetnosti.

Jedna osnovna škola i jedna ulica u Pančevu već dugo nose ime Isidore Sekulić.

Momir Paunović,
Pančevo