Studenti su gradili u Tršiću

Zaista je lepa vest da je Vlada Srbije uredbom stavila pod zaštitu Tršić i Tronošu, predeo izuzetnih odlika, radi očuvanja kulturne i prirodne vrednosti materijalnog i nematerijalnog nasleđa.

Ne samo brvnara, u kojoj je rođen Vuk Karadžić, već i sve sledeće brvnare, podizane na mestu prethodne, spaljivane su još za Vukovog života. Ono što danas nosi naziv Vukove rodne kuće zapravo je spomen-objekat, podignut 1933. godine, posle široke državne akcije, i ta kuća i danas služi za organizovanje sabora i raznih prigodnih svečanosti i radnih okupljanja. Valja se podsetiti kako je, pre tačno 55 godina, Tršić počeo da dobija današnji izgled.

Uoči stogodišnjice Vukove smrti 36 studenata Grupe za jugoslovensku književnost Filološkog fakulteta u Beogradu napisali su pismo, koje je „Politika” objavila u maju 1963. godine, u kojem kažu: „Želeli bismo, pred Vukovu jubilarnu godinu, da organizujemo akciju – da izgradimo put od Loznice do Vukove kuće”. Njihova inicijativa je oberučke prihvaćena i za samo godinu dana ta akcija je i organizovana.

Savez studenata Beogradskog univerziteta, uz veliku pomoć i podršku Izvršnog veća (tadašnje vlade) Srbije, obezbedio je uslove da se 1. jula 1964. godine, pun vek od Vukove smrti, u Tršiću otvori gradilište studentske radne akcije. Sa vukovskom parolom „Ne da se ali daće se”, u vreme letnjeg raspusta, u julskoj i avgustovskoj smeni radilo je 660 brigadista sa Filološkog, Građevinskog, Tehnološkog, Medicinskog, Ekonomskog i Arhitektonskog fakulteta, uz pomoć dve srednjoškolske brigade iz Loznice i Valjeva. Njima se pridružilo i dvadesetak studenata iz SAD, Poljske, Čehoslovačke, Sudana i Švajcarske.

Tako su u Vukovom rodnom Tršiću studenti izgradili put od manastira Tronoša do Vukove kuće, pozornicu i amfiteatar u Tršiću i put dug tri kilometra uz reku Žeraviju, i istovremeno uredili prostor oko kuće, parkinge, sanitarne objekte za posetioce, a znatno su doprineli i asfaltiranju puta od Loznice do Tršića. Zahvaljujući studentima građevine i arhitekture, radovi su veoma stručno vođeni i evidentirani: iskopano 6.203 kubnih metara zemlje u širokom otkopu, isplanirano 31.000 kvadratnih metara zemlje i slično.

Učesnike akcije redovno su posećivali književnici, političari, brojni ansambli i solisti Radio Beograda. Većina nije dolazila praznih ruku, pa je školi u Tršiću ostalo oko 150 knjiga sa posvetama Ive Andrića, Velibora Gligorića, Dobrice Ćosića, Mihajla Lalića, Raše Popova, Miroslava Babovića, Raška Dimitrijevića. Na završnoj svečanosti, u septembru 1964. godine, u Tršiću su se našla prva imena tadašnjeg političkog vođstva – Veselinov, Penezić, Švabić, Minić, Čolaković, Drulović, Latinka Perović.

Nema sumnje da bi Vuk, da je mogao da vidi šta je i kako je urađeno u njegovom Tršiću, sudio „da je naš narod srećan jer mu je omladina dobrim pravcem udarila”.

Slobodan Raketić