Stari konak – zaboravljeni beogradski dvor

Knežev dvor, kasnije poznat pod imenom Stari konak,  oko 1840. godine, kao svoju porodičnu kuću, podigao je  ustavobranitelj Stojan Simić, tada potpredsednik Državnog saveta. Zdanje se nalazilo između zgrada koje se u savremenoj arhitekturi Beograda nazivaju Starim i Novim dvorom. Simić je pre izgradnje otkupio imanje na kojem se danas prostiru Pionirski i Devojački park.

Knez Aleksandar Karađorđević je konak 1845. učinio vladarskim rezidencijalnim objektom, a tu namenu ima i pod vladarima iz dinastije Obrenović.

Posle dinastičkog prevrata u Srbiji, zdanje je porušeno u avgustu 1904. godine. Istorijat Starog konaka, s fokusom na poslednji period njegovog postojanja, predstavljen je na izložbi u Muzeju primenjene umetnosti. Postavka nosi naziv „Stari konak: zaboravljeni beogradski dvor” i nastala je u saradnji ove kulturne ustanove i Muzeja grada.

Autori su Jelena Perać, Vladimir Tomić i Dejan Vukelić.

Izložbenu građu čine 64 fotografije dvorskih enterijera i upotrebno-dekorativni predmeti koji su ih oblikovali, a koje se danas čuvaju u kolekcijama Muzeja primenjene umetnosti, Muzeja grada i Zavičajnog odeljenja Biblioteke grada.

S obzirom na to da je Stari konak porušen, a najveći deo predmeta posle toga otuđen aukcijskim prodajama, fotografije s kraja 19. i početka 20. veka, čiji su autori Milan Jovanović i Ljubiša Đonić, predstavljaju jedini vizuelni trag o izgledu i sadržaju ovog zdanja i ujedno najtačnije svedočanstvo njegove istorijske prisutnosti.

Prikazani su i originalni predmeti iz Starog konaka. Posetioci mogu videti delove salona kralja Aleksandra Obrenovića, koji se čuvaju u manastiru Vraćevšnica, kao i srebrnu žardinijeru kralja Milana, iz kolekcije Istorijskog muzeja Srbije. Poseban kuriozitet predstavljaju dva predmeta koja upućuju na tragičnu završnicu poslednjeg vladarskog para iz dinastije Obrenović, a koja se odigrala u ovom zdanju – ključ od prostorije u kojoj su se krili, iz kolekcije Istorijskog muzeja Srbije, i zavesa s tragovima krvi kralja Aleksandra i kraljice Drage, iz kolekcije Muzeja rudničko-takovskog kraja.

Namera dve institucije je da premijernim izlaganjem i publikovanjem fotografija, kao i retkih sačuvanih predmeta u vezi sa Starim konakom, ukažu na nestale, zaboravljene i otuđene delove naše pokretne i nepokretne baštine, i da skrenu pažnju stručne i šire javnosti na ova ključna pitanja zaštite i čuvanja kulturnog nasleđa.