Ko su Albanci

Povodom nedavnih skandala u kojima Albanci otimaju srpsko nasleđe na KiM, mnogi se pitaju – ko su Albanci? Pre odgovora na to pitanje recimo da Albanci odavno prisvajaju srpsko nasleđe i ličnosti. Đurđu Kastriotiju, poznatom kao Skenderbeg, srpskom vladaru, podigli su spomenik u Tirani kao albanskom heroju. Po Albancima, Miloš Obilić (alb. Milush Kopiliqi), je Albanac Miluš Kopilići, rođen u okolini Ohrida, navodno sin albanskog sveštenika iz porodice Blošmi. Karađorđe Petrović, po Albancima, potiče od albanskog plemena Klimenti, po njegovom rođenom dedi koji se navodno zvao Jovan Mršin Klimenta. Albanci pokušavaju da otmu Dečane, Gračanicu, Bogorodicu Ljevišku, Novo Brdo – praktično sve srpsko kulturno nasleđe, i da ga prikažu kao „kosovsko”, albansko nasleđe. Istaknimo dve stvari: istorijski izvori ne pominju Albance pre 11. veka, dok Albanija kao država postoji tek od 1913. godine.

Obe ozbiljne teorije o poreklu Albanaca dokazuju da Albanci nisu autohton narod Balkana, niti da su im preci Iliri. Treća „ilirska teorija” nije zasnovana ni na jednom jedinom istorijskom izvoru, već isključivo na albanskim mitovima i utopijama. Najutemeljenija je teorija najvećeg živog albanologa i balkanologa dr Kaplana Burovića. Ta teorija dokazuje da su se preci Albanaca tokom Velike seobe naroda doselili sa pribaltičkog područja na delove područja Albanije negde krajem osmog veka. Put ih je vodio preko Karpata, u Rumuniji, gde su živeli uz rane Rumune i Vlahe. Po nailasku Bugara, Albanci su se opet pokrenuli i prešli preko Dunava u Trakiju, sa bugarskim plemenima, sa kojima su krajem osmog veka izbili na obale Jadranskog mora. Naučnici Burović, Čabej, Pušcariu i Barić slažu se u tome da su preci Albanaca bili malobrojni i da su ih u ovim prvobitnim lutanjima po Balkanu držali za neko bugarsko pleme. Bugarski osvajači smestili su pretke Albanaca u brdsko-planinsku oblast Mata, pogodnu za gajenje stoke. Na tom području preci Albanaca su naišli na Srbe i Vlahe i na malobrojne ostatke keltskog plemena Albanoi i prisvojili njihovo ime (ti Kelti su toj oblasti dali ime Albanon).

Kako su bili brojniji, preci Albanaca su na ovoj teritoriji asimilovali malobrojne pripadnike pomenutih naroda. U jedanaestom veku preci Albanaca počinju da se šire iz ove oblasti ka dračkom polju i polju Tirane, u početku, a kasnije na sve četiri strane današnje Albanije. Posle ovih prvobitnih seoba, ovi rani Albanci su imali još seoba, pre svega preko reka Drim i Škumba, a kasnije i u delove južne Italije (u 15. veku). Po turskom popisu iz 1455. Albanci su na KiM činili jedan odsto stanovništva, isto kao i Vlasi, a Srbi 98 odsto. Naučni podaci govore da je između 30 i 50 odsto stanovništva KiM nealbanskog – srpskog porekla. Tokom 500 godina osmanske okupacije Srbi sa KiM su pogromima, iseljavanjem i arnaućenjem (albanizacijom), spali sa 98 odsto na KiM, na 44 odsto 1900. godine i danas na oko sedam odsto, dok su Albanci sa jedan odsto „skočili” na 48 odsto 1900. godine. A danas na oko 89 odsto. Sve to u nešto drugačijoj meri važi i za područje Albanije. Ove činjenice potvrđuje i pokojni akademik Dimitrije Bogdanović u svom naučnom remek-delu „Knjiga o Kosovu”.

U indoevropskom jezičkom stablu albanski jezik zauzima zasebnu granu u grupi „satem” zajedno s indoiranskim jezicima, tračkim, jermenskim i baltoslovenskim jezicima, za razliku od ilirskog jezika koji pripada grupi „kentum”. Albanski je potpuno nesrodan ilirskom. Albanski je mešavina neimenovanog jezika (neimenovanog i nepoznatog stoga što je imao malo govornika i bio potpuno marginalan) doseljenika sa pribaltičkog područja, koji čini njegov osnov, i zatim, hronološkim redosledom, slede nanosi starolitvanskog, rumunskog (vlaškog), južnoslovenskih jezika, turskog, novogrčkog itd. U naučnom istraživanju sprovedenom tokom šezdesetih godina prošlog veka ustanovljeno je da se od 1.424 reči koje se najčešće koriste u albanskom jeziku 667 smatraju albanskim rečima (onog nepoznatog jezika), a 757 (više od polovine) se ubraja u pozajmljenice. Na osnovu sabranih novijih istraživanja velikog broja svetskih i albanskih lingvista (koja se mogu pronaći na sajtu Filološkog fakulteta, u naučnom radu pod nazivom „Poreklo albanskog jezika”), o etimološkom poreklu 5.335 reči albanskog jezika, izveden je sledeći aproksimativni statistički zaključak: da 2.000 albanskih reči potiče od onog neimenovanog jezika (manje od polovine), da je 1.180 reči turskog porekla, da je oko 840 reči novogrčkog porekla, da je oko 600 reči latinskog porekla, da je oko 540 reči pozajmljeno iz baltoslovenskih jezika i srpskog, da oko 60 reči potiče iz staroslovenskog jezika, da oko 40 reči potiče iz starogrčkog – dorskog dijalekta, da je oko 30 reči ilirskog porekla, da se oko 30 reči može dovesti u vezu s jezicima Mesapa, Veneta i Etruraca, da je oko 15 reči tračkog porekla. Današnji albanski je klasifikovan kao poseban jezik, izolat, usamljena grana na stablu indoevropskih jezika.

Politički analitičar i odbornik SNS-a u Skupštini Beograda