FILMSKA KRITIKA Zašto glumi glumac

Zbog svakodnevnog konzumiranja alkohola poznati beogradski glumac Dagi doživljava delirijum tremens, završava u bolnici paralizovan i smetnut s uma, da bi uz pomoć psihodrame kao terapeutske metode počeo da se oporavlja, uviđajući dubinski razlog svoje bolesti...

Ovo je kratak siže „Delirijum tremensa”, najnovijeg filma našeg vrsnog reditelja, scenariste i dramskog pisca Gorana Markovića, koji se posle polugodišnje festivalske turneje konačno uselio u srpske bioskope. Reč je, zapravo, o televizijskom filmu, o nekoj vrsti sinergije pozorišno-televizijskog izraza, više nego li čisto filmskog. Film jeste nastao prema istoimenom pozorišnom komadu koji se svojevremeno s uspehom igrao u Beogradskom dramskom pozorištu i jeste rađen u produkciji i za potrebe Radio-televizije Srbije. To naravno ne znači da mu i u bioskopu nije sasvim ugodno.

Da je Marković pred sobom imao veći, pravi filmski budžet, pa da se zajedno sa svojim direktorom fotografije Đorđem Arambašićem još više „razmahao”, verujem da bi stvar bila drugačija. Ili, možda, ne bi? Jer ono što je svojevremeno bio problem i u samoj pozorišnoj predstavi – preduga ekspozicija, problem je i u filmu. U tom dugom uvodu gledalac se upoznaje uglavnom (samo) sa pijanim Dagijevim stanjima i ljudima oko njega. Sa suprugom (Gorica Popović, koja se prema filmskom mužu odnosi kao prema brljavom detetu), glumačkim prijateljem (Miodrag Miki Krstović, „glumoman” pun divljenja, ali i ljubomore prema kolegi) i mladom, ne mnogo darovitom koleginicom-ljubavnicom (Nada Šargin, potvrdila ono da njeno lice i talenat treba češće da se nađu na velikom platnu)...

Ništa se tu ( osim povremenih izvora smeha na prvu loptu) mnogo značajno ne dešava što bi tako čvrsto uhvatilo gledaoca da se filmu odmah bezrezervno preda. Doduše, udica je bačena, u vidu impresivne i ubedljive pojave glumca (i producenta) Tihomira Stanića koji je liku Dagija, ne štedeći se, dao i svoju krv i meso i glumački znoj, ni jednog trenutka ne pokazujući eventualno opterećenje činjenicom da je ovu ulogu u pozorištu igrao preminuli Predrag Ejdus kojem je Marković i posvetio ovaj film.

Prava stvar u filmu (svojevremeno i u predstavi) počinje da se događa u drugom delu kada Goran Marković uvlači gledaoce u kovitlac intenzivne i zanimljive psihodrame, uvodeći u priču likove iz bolničke sobe (odličan trojac: Dragan Petrović Pele, Igor Đorđević i Bereda Rešit), bolničko osoblje (doktori Svetozar Cvetković i Milica Zarić i medicinska sestra Maša Dakić), a pre svega lik psihoterapeutkinje Lize (Anita Mančić).

Tu se fenomen glume otkriva u svoj svojoj protivurečnosti. Gluma je i uzrok bolesti, ali istovremeno i lek protiv bolesti (psihodrama kao medicinska terapija zasniva se na nekim od glumačkih procesa) i ta klackalica donosi gledalištu mnoga uzbuđenja...

Fenomen glume je tematska preokupacija Gorana Markovića i u „Turneji” (dramski tekst po kojem je nastao i odličan istoimeni film), „Govornoj mani” i „Delirijum tremensu”. Preokupacija glumom je negde i sasvim logična – Goran Marković je glumačko dete ( i otac i majka sjajni glumci), a po prirodi svog zanata i sam je oslonjen na glumce. U „Delirijum tremensu” ugao gledanja i analize je drugačiji. Gluma je ovde, poput alkoholizma, bolest zavisnosti. Ona sa sobom nosi zavodljivost i moć. Ona je prokletstvo i magija, a ko jednom uđe u taj svet nema mu spasa.

Što bi rekao Marković: „Bauljaće glumac po predelima pakla verujući da se baš tu negde nalazi put u raj, a raja uopšte nema.” Sada je imao i priliku da to i sam iskusi na sopstvenoj koži. Gorana Markovića u filmu „Delirijum tremens” vidimo i kao glumca, u maloj ulozi Dagijevog pozorišnog reditelja.