Potrebno nam je jedinstvo u veri

Manastir Žiča – Svetom arhijerejskom liturgijom, kojom je uz sasluženje arhijereja i uz pojanje monahinja, načalstvovao patrijarh srpski Irinej,  u manastiru Žiči počela je centralna proslava osam vekova autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve. U samoj Crkvi Svetog Spasa, porti i prostranom manastirskom kompleksu okupio se narod iz svih krajeva Srbije, gosti iz drugih zemalja, predstavnici ostalih pravoslavnih crkava kao i drugih verskih zajednica. Svima je bilo omogućeno da događanja na centralnoj bini u porti prate i uz pomoć video-projekcije na više lokacija, a bilo je više od 5.000 vernika.

Svetoj liturgiji su prisustvovali i prvi potpredsednik Vlade Srbije i ministar spoljnih poslova Ivica Dačić, ministri Vladan Vukosavljević i Nenad Popović, predstavnici Vojske Srbije, princ Aleksandar Karađorđević sa suprugom Katarinom...

Okupljenim vernicima se obratio patrijarh srpski Irinej, koji je poručio da je srpskom narodu potrebno jedinstvo.

– Danas smo posvađani i podeljeni. Lični interesi su nam iznad svih drugih. I ako ovako nastavimo ne znam kakva će nam biti budućnost. U istoriji nas je krasilo međusobno poštovanje, to što smo poštovali druge narode, druge verske zajednice. Tako mora biti i danas – da se svojom verom ponosimo i da s njom živimo, ali da poštujemo i druge bez obzira na sve što nas deli. To je poruka ovog velikog današnjeg praznika – naglasio je patrijarh Irinej.

On je podsetio da je „svetla harmonija krasila odnos države i Crkve kroz celu našu istoriju do danas”.

– U našoj najvećoj svetinji oko koje se srpski narod okupljao, pre osam vekova počela je istorija Srpske crkve i srpskog naroda. Mudri Nemanja i Sveti Sava gledali su šta narodu srpskom pravoslavnom treba – i autokefalna samostalna crkva i samostalna država – rekao je patrijarh Irinej, naglasivši da su državu i temelje Crkve postavili sveti ljudi.

Prema njegovim rečima, tu leži tajna kako je Srpska crkva opstala, posle toliko strašnih događaja i stradanja.

U sličnom tonu je bila i patrijarhova poslanica koju je pročitao episkop niški Arsenije.

,,Bez svetosavske samostalne crkve mi danas ne bismo ni postojali. Jer svetosavski duh čini, a u istoj meri i država da narod preobražava i spasava. Zato mi hoćemo da hodamo Savinim tragovima, po Savinom putu koji u život vodi, i uz svetosavski zavet da očuvamo svoju zavetnu pokrajinu Kosovo i Metohiju, svoju milu Boku i ponosnu Crnu Goru”, kaže se, između ostalog, u poslanici.

Za početak ovog značajnog jubileja manastir Žiča, kako bi se reklo, prirodno je odabran. Jer ovaj hram je temelj krsta i krune, pošto je hilandarski monah Sava 1219. godine izdejstvovao kod vaseljenskog patrijarha Manojla Prvog Sarantena samostalnost Srpske crkve.

Početkom tog veka građena je i Žiča. Gradio ju je Stefan Nemanjić pod nadzorom brata Save, a imali su zajednički cilj – da to bude centar samostalne Srpske crkve, mesto krunisanja srpskih kraljeva, hram za ustoličenja prvog srpskog arhiepiskopa, hirotonisanje episkopa i igumana. To se i ostvarilo, Žiča je postala sedište autokefalne Srpske pravoslavne crkve a tu je obavljeno i krunisanje njenog ktitora Stefana za kralja.

Arhiepiskop Sava se odmah posebno zauzeo na prosvećenju naroda u svim oblastima, radio je na tome da srpski narod, podeljen u više vera i političkih uprava, ujedini u jedinstvenom duhu i identitetu. Zato je na Spasovdan 1221. godine, na velikom saboru, kao prvi arhiepiskop, tu u Žiči besedio podučavajući narod o pravoj veri, o postulatima SPC, koji su proistekli s vaseljenskih sabora i od svetih otaca iz prvih vekova hrišćanstva. Takođe, od tog dana autokefalna srpska arhiepiskopija je podeljena na deset episkopija za koje su hirotonisani episkopi. Potom je u manastiru krunisano još šest kraljeva iz loze Nemanjića.

Tako je Sveti Sava odabrao pravi put opstanka srpske države i naroda i u najtežim vremenima a taj put bi, čulo se, i danas bio pravi, najkraći i najbolji.

– Dobijanje autokefalnosti je znak da je jedna crkva sazrela, postala punoletna i Srpska pravoslavna crkva to nije izneverila. Očuvala je svoju samostalnost i sada je jedinstvena na celom svetu. To je, možda, ono što možemo reći da smo Svetom Savi uzvratili – istakao je, pred predstavnicima medija, jerej Aleksandar Jeftić, protonamesnik.

Da je ovaj događaj, obeležavanje osam vekova samostalnosti SPC, ,,veličanstven i dešava se u vreme izazova kad nam je potrebno jedinstvo da bismo sačuvali Kosovo i Metohiju” ocenio je Nenad Popović.

– Ovo je jedan od ključnih datuma naše istorije. Zahvaljujući samostalnoj SPC u nekoliko komplikovanih istorijskih okolnosti Crkva je bila i jedro i kormilo naše sudbine i bez nje ne bismo danas postojali – istakao je ministar Vladan Vukosavljević.

Nakon liturgije upriličena je svečana akademija u manastirskoj porti, a potom i „trpeza ljubavi” za srpske arhijereje i vernike.

Program centralne proslave autokefalnosti SPC se nastavlja danas u Pećkoj patrijaršiji, duhovnom sedištu SPC, koje je za centar samostalne srpske crkve odabrao 1253. godine arhiepiskop Arsenije, jer je Žiča bila isuviše izložena neprijateljskim napadima. Zatim je za 8. oktobar zakazana svečana akademija u Beogradu, u „Sava centru”. Dan kasnije, u Muzeju Patrijaršije, biće otvorena izložba pod nazivom ,,Osam vekova umetnosti pod okriljem SPC”.