Analitička studija

Radoman Kordić je jedna od retkih osoba u srpskoj kulturi koja je svojim tihim i nenametljivim radom stvorila vrlo obiman opus dela iz teorije književnosti, filozofije i psihologije. Tako u opusu od 16 knjiga, a 17. je aktuelna, i pred nama, možemo da razlikujemo tri oblasti Kordićevih istraživanja. To su teorija književnosti, psihoanaliza i filozofija, koje se često razvijaju u tri zasebne oblasti istraživanja, ali se u pojedinim studijama i prožimaju u pravcu multidisciplinarnosti. Sa aspekta književne kritike i teorije književnosti, Kordićeve knjige unose niz novih i inventivnih tumačenja koje su uvek dobar iskorak u tipičnim proučavanjima literarnih dela.

„Politika književnosti” Radomana Kordića tumači politiku pripovednih strategija, traga za autonomijom književnog dela prema politici, sociološkim i ostalim oblicima društvenog delovanja. Odnos politike i književnosti je prastaro pitanje koje seže u doba Platonovih rasprava, traje tokom vekova da bi posebno postalo aktuelno u periodu totalitarnih političkih režima u 20. veku. Period komunizma u Rusiji, boljševizma, a u našoj istoriji vreme Informbiroa, socijalističke ideologije prožete i zasnovane na idejama bratstva i jedinstva jugoslovenskih naroda uskraćivalo je pravo jasnijeg nacionalnog izražavanja ili ideološkog pečata u književnim delima.

Kordić u uvodnim poglavljima problemski postavlja temu dvojnosti književnog dela i njegove autonomnosti, koja se neprestano kreće od samostalnosti do nesamostalnosti. Kada je u službi politike ili istorije, književnost, prema Kordiću, postaje banalna propaganda ili estetski ispražnjen tekst. Politiku književnosti Kordić tumači kao politiku pripovednih strategija i tvrdi: „Mene, međutim, zanima politika književnosti, politika kao autonomna književna činjenica, kao vid enkodiranja književnog govora”. Sa tog stanovišta polazi autor u analizi niza primera iz savremene srpske književnosti. Kordić istražuje, dakle odnose politike kao književne činjenice, ali isto tako upozorava da književnost može da bude političko sredstvo ili sredstvo političke borbe. Odnos poetike književnog dela i političkog diskursa se u teorijskim okvirima ne dovodi u pitanje, no Kordić insistira na egzistencijalističkom aspektu književnog dela. Dok politički diskurs u književnom delu proishodi iz politike kao egzistencijalističke stvarnosti, prema Kordiću onda književnost u pojedinim delima integriše tu vrstu stvarnosti ili puke egzistencije. Sve ove stavove Kordić proverava na primerima savremene srpske književnosti, od poezije Vaska Pope, npr. pesma „Mala kutija” Vojislava Karanovića i Dragana Jovanovića Danilova.

U sferi analize odnosa politike i književnosti u Kordićevoj knjizi našli su se i romaniVladana Matijevića, Gorana Petrovića, Vladimira Tasića, Milete Prodanovića, Marka Vidojkovića i Vladimira Arsenijevića. Kordić tumači i aktuelne, savremene pojave u sferi srpske književnosti podstaknute nacionalnim i političkim tenzijama kraja 20. i početka 21. veka. „Politika književnosti” je studija koja analitički skicira našu savremenu literaturu upozoravajući nas da je ideologizacija moguća, ali i opasna, kako u delima, tako i u kritičkim prikazima samih dela.