Svete tajne i za transrodne osobe

Vest da je u podogoričkom Hramu Hristovog vaskrsenja u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj krštena prva transrodna osoba koja još nije prošla tranziciju, privukla je pažnju velikog broja medija, ali ovo nije prvi slučaj u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj da je transrodna osoba poželela da pristupi nekoj od svetih tajni.

Pre deset godina, osoba koja je promenila pol poželela je da se venča u crkvi i u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj tada je objašnjeno da će mu venčanje biti odobreno, ako priloži odgovarajuću medicinsku dokumentaciju. Protojerej-stavrofor Velibor Džomić, koordinator Pravnog saveta Mitropolije crnogorsko-primorske objasnio je tada stav crkve kad je reč o ovom pitanju, a kako navodi za „Politiku” danas, on je ostao nepromenjen. Ukratko, osobe koje su usled medicinske opravdanosti promenile pol, imaju sva prava na korišćenje darova Crkve, od krštenja do pričešća, s tim što se krštenje, ako je obavljeno pre promene pola, svakako ne ponavlja jer, kako kaže protojerej-stavrofor Velibor Džomić, „krštenje se vrši nad ličnošću, a ne nad polom”.

Osobe koje su usled medicinske opravdanosti promenile pol o tome moraju da obaveste sveštenika. Njemu, takođe, moraju da dostave valjanu medicinsku dokumentaciju koja svedoči da se operacijama nije pristupilo iz hira, već zbog medicinske nužnosti. Procedura je zatim takva da se dokumentacija sa molbom prosleđuje višim crkvenim vlastima, a tek nakon blagoslova nadležnog episkopa mogu da se obave svete tajne i obredi nad osobama koje su promenile pol.

– U crkvenim matičnim knjigama ove promene moraju biti evidentirane. Takav stav prema osobama koje su promenile pol Srpska pravoslavna crkva zauzela je još 1986. godine kada ga je formulisao blaženopočivši patrijarh Pavle, tada episkop raško-prizrenski – navodi Džomić.

Kako dodaje, Mitropolija crnogorsko-primorska danas bi trebalo da se oglasi i o najnovijem slučaju krštenja transrodne osobe koje je izazvalo veliku pažnju javnosti.

Pitanje transrodnih osoba koje žele da budu vernici pravoslavne crkve i pristupaju svetim tajnama za crkvu je relativno novo, ali neki opšti stavovi, izrečeni uglavnom iz usta crkvenih velikodostojnika različitih pomesnih pravoslavnih crkava, vrlo su slični. Većina ne opravdava promenu pola, ali je spremna da sa mnogo više razumevanja pristupi slučajevima gde je ona obavljena isključivo iz opravdanih medicinskih razloga. To razumevanje, međutim, ograničeno je na pojedinačne slučajeve i ne podrazumeva slobodno izjašnjavanje i biranje sopstvenog pola. Tako se Grčka pravoslavna crkva pre dve godine oštro usprotivila zakonu koji se tada našao pred poslanicima a predviđao je da osobe starije od 15 godina mogu zakonski da promene pol bez ikakvih prethodnih medicinskih tretmana.

Po zakonu koji je tada usvojen, dovoljno je izjašnjenje osobe da želi da promeni pol da bi tako bila i upisana u svim dokumentima, dok je ranije bila neophodna prethodna medicinska dijagnostika. Za Grčku pravoslavnu crkvu usvajanje ovog zakona bilo je „satansko delo” i „uništavanje ljudskih bića”. Oglasio se tada i drugi čovek Ruske pravoslavne crkve, mitropolit volokolamski Ilarion (Alfejev) koji je zakon nazvao „zločinom pred Bogom i ljudima”. I ruski velikodostojnik i grčki arhijereji smatrali su da je neprihvatljivo igranje sa prirodom i božjom voljom  takvo ostavljanje mogućnosti pojedincu da sam sebi određuje pol zasnovan a na osnovu samo svog ličnog osećaja.