Treba davati da bi se opet steklo

Pančevo – Nad njegovim odrom poklonile su se najznačajnije ličnosti prestonice, među njima i namesnik knez Pavle. Na poslednje putovanje, 15. januara 1937. godine, ispratile su ga hiljade i hiljade Beograđana. „Politika” je pisala da se tužna povorka zaustavila pred Narodnom bankom, na kojoj je bio crni flor, a potom su posmrtni ostaci Đorđa Vajverta brodom prevezeni na drugu obalu Dunava, u rodno Pančevo, u kom je svet ugledao kao Nemac, a postao je, kako se govorilo, veći Srbin od mnogih Srba. Bio je čovek koji je promenio, unapredio i proslavio ovu zemlju, stekao ogromno bogatstvo i uvek se rukovodio maksimom koja je često citirana uz pomen njegovog imena: „Treba davati da bi se opet steklo”.

Životni put, koji je trajao 87 godina, započeo je u negdašnjoj ulici Johannes gasse u srcu varoši, treći ulaz kuće na broju 2 (danas Ulica Nikole Tesle). Ta prva adresa je novo otkriće, baš kao i podatak da se Georg, jedno od petoro dece Ignjaca i Marije Vajfert, zapravo rodilo 15. jula 1850, a ne mesec dana ranije, kako stoji u zvaničnoj biografiji. Da datum rođenja treba prepraviti, obelodanio je Nikola Vlajić, etnolog iz Pančeva, pozivajući se na podatak iz Knjige krštenih ovdašnje Rimokatoličke crkve.

S te adrese, posle završene gimnazije, kreće put Budimpešte i Bavarske da izučava trgovinu i pivarstvo. Vraća se obogaćen novim saznanjima, da ojača poslovanje porodične pivare. Iako je veći deo života poslom proveo u Beogradu, rodni grad i brojnu familiju redovno je obilazio. Pančevo mu se odužilo proglasivši ga za života prvim počasnim građaninom.

Danas ruševni kompleks najstarije pivare na Balkanu, koja je prve litre proizvela 1722. godine, podsetnik je kako se ovde prilježno radilo. Za sećanje i za uzor su i njegova brojna dobročinstva: pomagao je radnicima u svojim rudnicima, vojsci, katoličkoj i pravoslavnoj crkvi, a najviše mladoj srpskoj državi. Preduzetnici su od njega dobijali povoljne zajmove, davao je potporu siromašnima i ratnim invalidima, školovao siročad i bolesnu decu, potpomagao ženska i sportska udruženja… Vizionarstvo, humanizam, srčanost, upornost i strastvenost krasili su ga u svemu čega se latio. S pravom ga smatraju ocem modernog rudarstva u Srbiji, a jedan je i od osnivaa Narodne banke, čiji je guverner bio 26 godina.

Đorđe Vajfert je preminuo u svojoj vili u Beogradu 12. januara 1937, „posle kraćeg bolovanja”, kako je navedeno na parti (umrlici) Gradskog poglavarstva Grada Pančeva, „koje će sačuvati s ljubavlju u srcima svih građana trajnu uspomenu”.

Po opelu, praćen povorkom u kojoj je bilo više od 2.000 ljudi, sahranjen je uz najviše državne počasti u porodičnoj grobnici, odmah do ulaza u pančevačko Rimokatoličko groblje, pored oca Ignjaca i ostalih članova porodice.

Pančevci su pre nekoliko godina ponovo otkrili Vajferta. U dva njemu posvećena junska dana, nakratko oživi vreme pionirskih poduhvata pivara, poznatih u Evropi, rudarskih pregnuća o kojima se pričalo i van naših granica, bankarskih transakcija, značajnih ulaganja u nauku i umetnost i nesebičnih dobročinstava. Baš kako je to, opraštajući se nad Vajfertovim odrom od svog velikog konkurenta, ali i poštovanog prijatelja, iskazao čuveni industrijalac Ignjat Bajloni: „Izvukao si ovu zemlju iz balkanskog blata i za kratko vreme podigao i narod i državu. Tvoje delo je toliko veliko da ono više i nije tvoje. Ono pripada svima nama.”