Vladina crta izvan svih puteva

Višetomni projekat Galerije „Rima” pod nazivom „Veličković – crteži”, u kojem je svaka od knjiga, u stvari, poglavlje posvećeno jednoj od decenija rada Vlade Veličkovića, našeg prošle godine iznenada preminulog slikara i akademika, okončan je izdavanjem finalne, šeste studije, koja akcentuje deo njegovog impozantnog opusa crteža i radova na papiru i kartonu, omeđenog dvema godinama – 2005. i 2019.

U ovom izdanju, luksuznom kao što su i sva ostala iz iste edicije, koje je iz štampe izašlo kajem prošle godine i u kojem sa nalazi obilje kvalitetnih reprodukcija iz brojnih kolekcija, manje iz zemlje, više iz inostranstva, o upečatljivosti, snazi i žustrini Veličkovićevih dela pišu Mark Le Bot, Anri Mišo, Andre Velter, Mišel Bitor, Mišel Onfre, Danijel Abadi, Bernar Noel i Žerar Mordija.

Zajednički imenitelj svih njihovih misli mogla bi da bude zaokupljenost Vladinom gotovo nepresušnom radnom i stvaralačkom energijom, dok njihovi zgusnuti, pojedinačni i lični, esejistički, ali i lirski pogledi (pisani različitim povodima) na njegovu umetnost, verodostojno doprinose sveukupnom sagledavanju likovnog, što ne reći i karakternog, zaveštanja našeg velikog umetnika.

Le Bot naglašava slikarevu alegoriju ljudske sudbine, upućivanje na rađanje i na smrt, na seksualnost, na animalnost, ili i na saznanja, podsećajući na prizore prikazane na delima i na antropometriju i anatomiju kao simbolična sredstva ili opsesivni mizanscen Veličkovićevog slikarstva. Mišo se izražava u stihu i o Vladinom rukopisu kaže da je poput šamara koji prekida sva objašnjavanja, dodajući da je to „Crta izvan svih puteva, sigurna u svoj put, koji se ni sa kojim drugim ne bi mogao pobrkati”, a Velter, takođe u obliku rime naslovljene sa „Palimpsest strahova”, navodi da „Veličković samo kroz silaženje slika. Veličković samo kosinu sudbine sledi. I njene obeležene puteve. Baždarene. Otvorene. Koji su samo putokazi za jedno odredište. Jedan jedini bezdan. Jedno jedino ništavilo. Gde beg postaje prah noći”.

Reminiscenciju na pokret, vazda prisutan i višeznačan na delima ovog našeg predstavnika „egzistencijalističke figuracije” donosi Bitorov tekst „Punom brzinom”, u kojem se kroz bežanje, škljocanje, kopanje, otvaranje, padanje, treperenje i cepanje i još mnoge druge pojmove ističe ovaj segment umetnikovog viđenja sveta, dok Onfre iz prizme pogleda, kao osnovnog perceptivnog alata pri spoznaji slikarskih dela, ali i mirisa, na koji nas upućuje kao na saradnika u tom naumu, naglašava Veličkovićevu prepoznatljivu gramatiku gavranova, žičanih ograda usred geografskog ništavila, vešala, skela, ružičastih žarišta, razbuktalih plamenova, pustih predela, izgorele zemlje, leševa bez glave, pacova koji beže, pasa…

Naslov „Veličković, lepota užasa” otkriva Abadijev doživljaj Vladine poetike, koji, pominjući mnoge velike slikare, govori o univerzalnom, ali i autorovom ličnom „osvetljavanju ostataka sveta pepela i očaja”, što se može pratiti i posredstvom linije, odsustva i prisustva boje ili figura. Noel se, između ostalog, usredsređuje na Veličkovićev dijalog sa Grinevaldom i u tekstu „Postavka za tajnu večeru” bavi se kako nasiljem, sveprisutnim na Veličkovićevim radovima, tako i neophodnim suočavanjem sa njim, ali i dramatikom odnosa umetnika i posmatrača i rizikom koji ta komunikacija sobom nosi.

Istim delom opusa bavi se i Mordija, koji kroz redove uobličene pod naslovom „Nevermore”, a koji počinju stihovima Edgara Alana Poa „Reče gavran: Nikad više!”, poručuje da Vladino delo ispituje vreme i istoriju, pitajući se može li se reći da „možda postoji samo jedna slika još od one pećinske pa sve do Veličkovićeve i onih koje će doći posle nje” čije je postojanje za svakog umetnika kao otkrivanje Grala... Delo Vladimira Veličkovića svedoči o tome do koje se mere ova potraga za osnovnom slikom sprovodi u mukama, u bolu, u sukobu, smatra Mordija.