Otac i sin generali

Na beogradskoj opštini Palilula postoji Ulica generala Aračića. Time je odata počast generalu Vukomanu Aračiću (1850 – 1915) učesniku srpsko-turskih ratova 1876. i 1878. godinnje. U balkanskim ratovima 1912 /13, Vukoman Aračić je kao komandant Timočke divizije odbio napad bugarske vojske na Timočku Krajinu. Umro je na početku Prvog svetskog rata. Odlikovan je Ordenom Karađorđeve zvezde i bio je autor nekoliko stručnih vojnih knjiga.

Ne manje ratničke zasluge stekao je Vukomanov sin Petar Aračić (1885–1958). Kao mlad oficir, Petar je učestvovao u balkanskim ratovima i zatim u Prvom svetskom ratu. Najveću slavu stekao je kao komandant bataljona pešadijskog puka „Knjaz Mihailo”, prve jedinice srpske vojske koja je prešla na teritoriju Austrougarske monarhije, sadašnje Vojvodine. Operacija oslobođenja Pančeva briljantno je izvedena 8. novembra 1918. godine. Pritom je Petar Aračić poštovao dostojanstvo protivničkih oficira i iskazivao humani odnos prema mađarskoj vojsci koju je razoružao. Pančevo je slavilo Petra Aračića kao svog oslobodioca i po njemu je nazvalo jednu gradsku ulicu. Ime ulice zamenjeno je tokom komunističke vladavine. Međutim, 2013. godine Pančevo je opet jednu od ulica u centru grada nazvalo imenom svoga oslobodioca iz 1918. godine. U periodu do Drugog svetskog rata, Petar Aračić je obavljao mnoge komandne dužnosti uz stalno napredovanje. Bio je profesor Vojne akademije i pisac stručne literature i nosilac brojnih odlikovanja. Obavljao je mnoge vojne dužnosti, uključujući i dužnost vojnog predstavnika u inostranstvu. Zvanje divizijskog generala steko je 1937, čime se po činu izjednačio sa svojim ocem. Penzionisan je 1940, ali je ubrzo aktiviran. Nakon aprilskog sloma Jugoslovenske vojske 1941, kao većina aktivnih srpskih oficira, Drugi svetski rat proveo je u nemačkim logorima. Po završetku rata nije želeo da prekrši svoju prvobitnu vojničku zakletvu i život je nastavio kao izbeglica u Velikoj Britaniji, gde je bio predsednik Srpske pravoslavne opštine.

Pri dodeli imena ulici generala Aračića, po svoj prilici mislilo se na Vukomana Aračića. U gramatičkom smislu, može se smatrati da je naziv u množini, tj. da se odnosi na generale Aračiće, oca i sina. To bi imalo dubokog smisla, jer su obojica bili znameniti vojni komandanti, na koje srpski narod može da bude ponosan.

Dragan Stanković,
Beograd