„Nova Kazablanka" na rogu Afrike

Električni voz, izlazeći iz luke Džibuti na 759 kilometara dugom putu do Adis Abebe, glavnog grada Etiopije, najpre prolazi pored kineskog „logističkog centra”, a zatim zastaje na prvoj putničkoj stanici, nedaleko od „Kampa Lemonije”, jedine stalne vojne baze SAD u Africi. Između dve strateške tačke – kineskog centra uz višenamensku luku i kontejnerski terminal „Doraleh”, te američke baze tik uz međunarodni aerodrom „Džibuti Ambuli” – manje je od deset kilometara.

U međuprostoru su stara luka Džibuti, s najdubljim gazom u Africi, glavni grad države s oko milion stanovnika, luksuzni američki hoteli „Kempinski” i „Šeraton” istureni na dva rta, omanja vojna baza Japana, kao i poligon armije pod komandom Pariza, nekadašnjeg kolonijalnog upravnika „Francuske Somalije”.

Na periferiji Džibutija pruga prvog međunarodnog električnog voza u istočnoj Africi (podignuta kineskim kreditima) ostaviće sa zapadne strane vojnu pistu „Šabeli”, sa koje se zapadnjački dronovi dižu u misije širom Afrike i priobalja Indijskog okeana. Više od 8.000 stranih vojnika i armijskih eksperata raznih profila stacioniralo se u Džibutiju – na raskršću pomorskih puteva ka Evropi, Aziji i Africi – između terorističkog napada 11. septembra 2001. godine (kad su Amerikanci od Francuza preuzeli „Kamp Lemonije”), potonje piratske sezone duž obala Somalije, i avgusta 2017. godine, kad je zvanično otvoren kineski „centar za podršku” antipiratskim i mirovnim misijama Pekinga (u sastavu „plavih šlemova” Ujedinjenih nacija).

Gustina strane vojne naseljenosti u Džibutiju (Ruse su odbili nakon velikog pritiska Amerikanaca) već neko vreme upada u oči afričkih i stranih posmatrača.

„Nigde na planeti nema toliko vojnih baza rivalskih država na takvoj blizini kao u Džibutiju”, podseća „Ejša tajms fajnenšel” iz Hongkonga.

Šta sve rade unutar tih baza je, naravno, vojna tajna. Ono što prijavljuju i javnosti jeste da se iz te napete blizine različitim tehnikama pomno motri svaki korak.

„Ako u tekućim globalnim napetostima između Kine i Amerike postoji vojna linija razdvajanja, onda je ona u Džibutiju, u maloj državi na jednoj od strateški najvažnijih lokacija sveta”, procenjuje kanadski „Globend mejl”.

Zvanični Vašington je pre dve godine uputio oštar demarš Pekingu zbog niza incidenata u vazdušnom prostoru Džibutija, u kojima su američki piloti borbenih aviona tokom leta bili izloženi dejstvu „vojnog tipa laserskih zraka”. Pentagon je nagovestio da je „sprečen pokušaj upada u ’Kamp Lemonije’”, kao i da su Kinezi ometali pokušaje niskog nadleta američkih dronova i aviona nad njihovim centrom za podršku. Peking je energično demantovao američke optužbe o vojnim ometanjima „Kampa Lemonije”. Amerikanci su otprilike u to vreme najavili modernizaciju te baze vrednu oko milijardu dolara.

U međuvremenu, nadzor nad zbivanjima u Džibutiju sve je detaljniji.

„Nedavni satelitski snimci ukazuju da Kina nastavlja s utvrđivanjem svog centra za podršku. Slike pokazuju da je pristanište u najvećoj meri završeno, tako da bi uskoro moglo da primi brodove. Snimak iz marta ove godine ukazuje na to da bager radi na terenu koji je radovima dobijen od morske površine. Analize nagoveštavaju da to može biti znak početka izgradnje novog doka, ili drugog velikog pristaništa, što bi znatno uvećalo kapacitet baze”, objavio je ovih dana američki magazin „Forbs”.

Džibuti je tek prva postaja u nizu onog što bi moglo da postane mreža kineskih baza na Indijskom okeanu, procenio je još 2018. Dejvid Bruster, viši istraživač Fakulteta za nacionalnu bezbednost na Nacionalnom univerzitetu Australije. Najnoviji satelitski snimci navodnih zbivanja u kineskom centru za podršku u Džibutiju podboli su zapadnjačku strepnju od vojno-pomorske ekspanzije Kine u Afriku.

„Kineska pomorska baza u Africi postaje veća. Da li je mreža baza sledeće?”, pita se časopis „Nešenel interest” američkog konzervativnog Centra za nacionalne studije.

Mimo tog dvogleda, zapadne stratege nadnete nad Džibuti teskoba hvata zbog neizvesnih planova predsednika države Ismaila Omara Geleha za luku „Doraleh”, podignutu uz pomoć kineskih kredita. Zvanični Džibuti nacionalizovao je „Doraleh” 2018. godine, i ove zime najavio velike investicije u toj kontejnerskoj luci, kojima planira da uđe u trku s konkurentskim pristaništima „na istočnoj obali Afrike, Crvenom moru, čak do Zaliva”, navodi Abdilahi Adavah Sigad, izvršni direktor javnog preduzeća koje upravlja „Doralehom”. U Džibutiju se šuška da bi kineska „Merčent grup” mogla postati akcionar u „Doralehu” na osnovu otpisa dela državnog duga domaćina prema Pekingu, koji iznosi 70 odsto BDP-a. U tom slučaju, kontrola pristupa luci pored koje plovi četvrtina globalnog tereta postaje veoma osetljivo pitanje.