Linija apstrakcije Miloša Bajića

Naslov „Jedna linija apstrakcije u slikarstvu Miloša Bajića” odnosi se na izložbu koja će pogled kragujevačke publike u Galeriji Rima od večeras u 19 sati usmeriti ka delu stvaralaštva ovog našeg velikog slikara i poznatog profesora. Organizovana u saradnji sa umetnikovim sinom Darkom Bajićem i kćerkom Jesenkom Bajić, postavka baštini grupu apstraktnih slika nastalih u periodu od sredine pedesetih do početka šezdesetih godina 20. veka i daje jedan pregled razvoja njegovog apstraktnog izraza po kojem je upamćen.

Nevena Martinović, istoričarka umetnosti i kustoskinja ovog izlagačkog prostora naglašava da je reč o rasponu godina između 1955. i 1962. i da se može pratiti stvaralačka linija od asocijativnog predela iz sredine pedesetih, preko napuštanja predmetnosti u slikama umereno geometrizovanih struktura iz druge polovine šeste decenije do uvođenja elemenata akcionog slikarstva u radovima s početka sedme decenije. Biće, tako, do 25. jula izložena i neka od amblematskih dela toga razdoblja, među kojima je i „Kotor I” iz 1955, koja se smatra njegovim najranijim apstraktnim delom, zatim „Dinamizam prostora” izlagana na umetnikovoj samostalnoj izložbi 1958, kao i slike „Kompozicija u smeđem” kojom je nastupio na Prvom trijenalu likovnih umetnosti 1961. i „Unutrašnja struktura” prikazana na Oktobarskom salonu 1962. godine.

„Vreme kada je Bajić (1915–1995) bio član Decembarske grupe (1955–1960) obeležilo je njegove rane prodore u područje apstrakcije, u čemu je prednjačio na ovdašnjoj likovnoj sceni. Dok su se njegove kolege slikari postepeno odvajali od prizora, oprezno apstrahujući forme, on se u svojim radovima sasvim oslobodio predmetnog sveta i prepustio autonomnoj unutrašnjoj stvarnosti slike. Svojim talentom, stvaralačkim temperamentom i poznavanjem zbivanja na savremenoj međunarodnoj sceni Bajić je uspeo da slikama iz ovog perioda načini korak dalje unutar ovdašnje umetničke sredine i samostalno, sopstvenim likovnim istraživanjima, uspostavi veze sa aktuelnim evropskim tendencijama u slikarstvu”, objašnjava naša sagovornica i naglašava mišljenja svojih kolega koji ističu da se u šest decenija dugom stvaralaštvu ovog autora može pratiti mnoštvo ukrštenih linija figuracije i apstrakcije, podstaknutih njegovom velikom umetničkom energijom.

Podsetimo, Bajić (Resanovci, 1915 – Beograd, 1995) je u Beogradu završio osnovu školu, gimnaziju i Učiteljsku školu (1935). Pohađao je slikarski kurs kod Petra Dobrovića i završio prvu godinu Umetničke škole u klasi Bete Vukanović. Radio je kao učitelj u Makedoniji, a po izbijanju Drugog svetskog rata priključio se Valjevskom partizanskom odredu. Najveći deo rata proveo je u zarobljeništvu, najpre u logoru na Banjici u Beogradu (1942–1944), a potom u nacističkom koncentracionom logoru Mauthauzen (ogranak Ebenze) u Austriji (1944–1945), što je i te kako ostavilo traga i na njegovu umetnost. Posebno se ističe čitav opus krokija i crteža nastalih u logorima, kao i slika koje je pod utiskom onoga što je preživeo stvorio kasnije.

Po završetku rata upisao je drugu godinu studija na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, gde je i diplomirao, a zatim završio specijalni tečaj u klasi Marka Čelebonovića. U istoj ustanovi radio je kao asistent, docent i profesor sve do penzionisanja. Samostalno je izlagao od 1952, pored pomenute Decembarske grupe bio je član i grupe Samostalni (1951–1955), kao i jedan od osnivača umetničke kolonije u Bačkoj Topoli (1953). Objavio je knjigu „Mathauzen” 106621 (1975), dobitnik je više nagrada, odlikovanja i društvenih priznanja, a autor je i fresaka, mozaika i keramika u Malom Iđošu, Gunarošu, Beogradu, Bačkoj Topoli, Subotici, Novom Grahovu i Resanovcima.

Njegova dela čuvaju se u Narodnom muzeju, Muzeju savremene umetnosti, Muzeju grada Beograda, Muzeju Zepter u Beogradu, Poklon zbirci Rajka Mamuzića u Novom Sadu i drugim muzejima u Srbiji, kao i u uglednim javnim i privatnim kolekcijama u inostranstvu.