Verski ratovi

Hrišćanstvo je priznato kao religija 313. godine, islam se razvija u 7. veku, a hrišćanstvo se podelilo na katolike i pravoslavne u 11. veku. Najveći broj ratova u prošlosti i sada je verskog karaktera, ali se to izbegava javno konstatovati. Verske razlike i verske ratove koriste svetski moćnici – „mirovnjaci” radi svojih ciljeva i koristi.

U veoma korisnom članku („Politika”, Među nama, 12. 11. 2020), M. Tišma je podsetila na ratna zbivanja u Maloj Aziji, u periodu 1910–1923. godine o kojima se kod nas odnedavno zna. O tim zbivanjima naše generacije u školi nisu ništa učile, ali smo učili o Asircima, Vavilonu i sličnom, u starom veku.

U toku Prvog svetskog rata, 1916. godine, tada moćne Engleska i Francuska potpisale su sporazum o oduzimanju južnih turskih teritorija (Irak, Sirija, Liban, Palestina, Transjordanija) da bi ih potom stavile pod svoju (kolonijalnu) upravu kada se rat završi, što su i realizovale.

Na mirovnoj konferenciji u Parizu, januara 1919. godine, Engleska, Francuska, SAD i Italija („sile prvog reda”) određivale su granice po Evropi i Maloj Aziji. Da bi „utešile” Tursku što su joj oduzele Irak, Siriju i druge zemlje, na jugu su poklonile Turskoj pravoslavne jermenske i grčke teritorije u Maloj Aziji. U tom periodu, od 1912. do 1923. godine sa prostora sadašnje Turske proterano je i ubijeno oko dva miliona Jermena, milion i po Grka i 200.000 Bugara, a u tim borbama poginulo je i mnogo Turaka. Živeli su Grci u Maloj Aziji preko 2.500 godina, sada ih tamo nema, njihova Smirna sada je Izmir, Prusa je Bursa itd. Kao i kod nas pre dvadesetak godina, oteraju sve nealbance iz Metohije i sad je Metohija albanizovani Dukađin, jer su gradske ulice, naselja, geografski pojmovi... dobili nova imena.

Sadašnje borbe u Nagorno-Karabahu praktično su nastavak građansko-verskih borbi vođenih pre stotinak godina. Već se dvadesetak godina kod nas priča o dijalogu i povratku raseljenih, a za to vreme rođene su i odrasle generacije Albanaca koje ne znaju nijednu srpsku reč. Kad je reč o iskrenosti svetskih mirovnjaka, mogle bi da posluže srpske izreke „Tuđa ruka svrab ne češe”, „U se i u svoje kljuse” itd. U oba svetska rata, kao i u ratovima prilikom raspada Jugoslavije, bilo je verskih sukoba, istoričari i političari ih drukčije definišu, pa eto i u Parizu seče glava.

Jedino ponekad, poneko, kaže da je to „sukob civilizacija”...

Prof. dr Branislav Nikolić,
Novi Beograd