Zaradio penziju u Emiratima i Keniji ali porodica teško može da je nasledi

Udova s navršenih 59 godina čiji je muž preminuo, a imao je beneficirani staž iz više država po svetu, može da nasledi porodičnu penziju i to odmah po predaji zahteva samo sa zemljama s kojima Srbija ima potpisanu međunarodnu konvenciju o socijalnom osiguranju.

Naime, suprug joj je, kako objašnjava, ima deo staža iz Emirata, Pariza, Kenije i Srbije. S tim što je taj „domaći staž” najkraći i sve je uplaćivano na minimalnu osnovicu te nasleđena porodična penzija ne bi bila veća od 16.000 dinara. S ostalim inostranim penzijama međutim, mogla bi da živi bolje, tim pre što drugih primanja nema jer nije radila.

Upitani kakva su prava ovih udova, u Fondu PIO odgovaraju da Srbija sa Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Kenijom nema potpisane međunarodne ugovore o socijalnom osiguranju.

– Nemamo saznanja o uslovima za ostvarivanje prava na porodičnu penziju u državama s kojima nemamo potpisanu konvenciju i ukoliko je preminuli korisnik ostvario penziju u tim državama, podnosilac zahteva za porodičnu penziju mora da se obrati direktno inostranom organu, gde je ona realizovana. Ukoliko je reč o državi sa kojom imamo potpisan međunarodni ugovor o socijalnom osiguranju, kao što je u ovom slučaju Francuska, zahtev za ostvarivanje prava na porodičnu penziju podnosi se preko našeg fonda ako podnosilac ima prebivalište ovde.

Ili, ako ima prebivalište u Francuskoj, može podneti zahtev francuskom nosiocu osiguranja. Oba nosioca odlučuju o zahtevu primenom međunarodnog ugovora o socijalnom osiguranju i svog nacionalnog zakonodavstva, odgovaraju u PIO fondu.

Uslovi za ostvarivanje prava na porodičnu penziju predviđeni su Zakonom o PIO i supružnik, odnosno vanbračni partner, to pravo može da ostvari ukoliko su brak, odnosno vanbračna zajednica života trajali najmanje tri godine, ili da sa umrlim osiguranikom, to jest korisnikom prava ima zajedničko dete. Udova stiče pravo na porodičnu penziju ako je do smrti supružnika, odnosno vanbračnog partnera, navršila 53 godine života.

Visina te penzije određuje se od starosne, prevremene starosne penzije ili invalidske i prema broju članova porodice, a za jednog člana je u visini od 70 odsto od penzije koja je korisniku pripadala pre smrti.

Zakonom o PIO je predviđeno da se porodična penzija ostvaruje od dana podnošenja zahteva, a najranije za šest meseci unazad, pod uslovom da podnosilac zahteva u tom periodu nije u osiguranju.

Ako osiguranik, odnosno korisnik penzije, stekne pravo na dve ili više penzija na teritoriji Srbije, može koristiti jednu od tih penzija, po sopstvenom izboru.

Među brojnim pitanjima koja stižu „Politici” je i nedoumica nastavnice beogradske srednje škole. Budući da nema nastavu cele nedelje, i da radi s pola radnog vremena, pita kako se njoj uplaćuju doprinosi i da li joj se računa godina staža 12 meseci ili pola, shodno broju časova.

Među nastavnicima koji u školi rade puno radno vreme, ili imaju tek polovnu časova, nema razlike, bar kada je reč o uplati doprinosa i računanju godina radnog staža. Onima koji imaju 50 odsto časova uplaćuju se doprinosi na najnižu mesečnu osnovicu i staž osiguranja im se utvrđuje u trajanju od 12 meseci za svaku kalendarsku godinu, bez obzira na to što rade sa nepunim brojem časova, potvrđuju u Fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje.

Do 31. decembra 2002. godine zaposlenom koji je radio nepuno radno vreme (50 procenata) kod jednog poslodavca (u jednoj školi), staž osiguranja se utvrđivao srazmerno vremenu provedenom na radu. Ali, od 1. januara 2003. za zaposlenog koji radi sa nepunim radnim vremenom poslodavac je u obavezi da, u skladu sa članom 40 Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, uplati doprinos na najnižu mesečnu osnovicu. Takvom nastavniku se računa cela godina provedena na radu u radnom odnosu bez obzira na to što radi pola radnih sati, objašnjavaju u penzijskom fondu.