Cilj napadača bio je da se cela SRJ nađe u mraku

Napad na SR Jugoslaviju započet je kombinovanim dejstvom krstarećim raketama „tomahavk” (BGM-109 TLM) i AGM-86-ALCM lansiranim sa strategijskih bombardera B-52 H, koji su poleteli iz baze Ferford (Velika Britanija) i iz južnog Jadrana sa podmornica i brodova Šeste flote Ratne mornarice SAD. U prvom naletu lansirano je ukupno 78 projektila. Istovremeno je sa nosača aviona iz sastava Šeste flote i baza u Italiji, Nemačkoj i Turskoj, poletelo oko 300 aviona od kojih od 100 do 200 borbenih, naoružanih najsavremenijim vođenim ubojnim sredstvima (avio-bombe i rakete vazduh–zemlja i vazduh–vazduh). Time je otpočeo vazduhoplovni napad sa ciljem da se brzom operacijom unište i neutrališu vitalni objekti Vojske Jugoslavije, a posebno ratno vazduhoplovstvo (RV) i protivvazduhoplovna odbrana (PVO). Posle rata je Pentagon javno izjavio da je težište operacije bilo uništenje i neutralisanje PVO sistema SR Jugoslavije.

Vojne doktrine u najvećim zemljama sveta zastupaju stanovište da se ratni konflikti, kakvi su bili u Iraku, Bosni i Hercegovini, Čečeniji i SRJ mogu uspešno rešavati selektivnim napadima na vitalne ciljeve protivnika korišćenjem oružja visoke preciznosti pogađanja, i mogućnošću dejstva sa distance. Ovakve agresije se sprovode masovnim napadima krstarećim raketama i avijacijom po aerodromima, položajima raketnih jedinica i radarima PVO, komandnim mestima, telekomunikacijskim sistemima, ali i po ekonomskoj infrastrukturi zemlje, kako bi se odmah slomio otpor i ugrozila egzistencija stanovništva.

U ovu svrhu su korišćene kasetne bombe CBU-102/B sa bombicama BLU-114/V koje su delovale po elektroenergetskim postrojenjima. Uporedo su za civilne objekte kao što su zgrade za stanovanje, bolnice, škole... korišćene kasetne avio-bombe sa razornim bombicama 

Ovo u svojoj studiji, objavljenoj nedavno u našem „Vojnotehničkom glasniku”, navode naučni istraživači dr Mirjana Anđelković Lukić i dr Mirjana Stojanović, posvećenoj posebno elektroprovodljivim vlaknima u kaseticama bombi kojima je napadnut elektroenergetski sistem SRJ 1999. 

Svi projektili koji su bačeni na SRJ tokom bombardovanja, po svom dejstvu i nameni, mogu se svrstati u tri opšte grupe: razorni, vođeni i nevođeni, različitih kalibara, (rakete, avio- bombe i kasetne bombe), protivoklopni i probojni, punjeni osiromašenim uranom, i neeksplozivni, koji na cilju ne ostvaruju dejstvo eksplozije, ali izazivaju velike štete, takozvane meke bombe ili „bombe za zamračenje”.

Elektroprovodljiva vlakna su namenjena uništavanju energetskog sistema države, tako da se cela nađe u mraku, bez struje. Prvi put su korišćena nad Irakom, ali su po hemijskoj strukturi bila grafitna vlakna, alotropska modifikacija ugljenika, takođe veoma provodljiva. Zbog toga se sve takve bombe koje sadrže elektroprovodljiva vlakna popularno nazivaju „grafitnim” i, pored razlike u sastavu, sve deluju na isti način: onesposobljavaju energetski sistem. Vlakna koja su bacana na SR Jugoslaviju su bila proizvod visoko sofisticirane tehnologije četvrte generacije i deluju tako što izazivaju kratke spojeve na dalekovodima.

Kasetne bombe CBU (eng. Cluster Bomb Unit), u zavisnosti od modela, sastoje se od tela avio-bombe SUU-65/B ili SUU-66/B („odbacivi kontejner”) koji je napunjen sa 202 bombice BLU-114/V. Kasetna avio-bomba CBU-102/V je mase oko 340 kg a bombice, pojedinačne mase od jednog kilograma, napunjene su kalemovima sa provodljivim vlaknima. Razvijena je za taktičku avijaciju Ratnog vazduhoplovstva SAD za dejstva sa visina od 600 do 6.000 metara pri brzinama od 460 do 1.200 kilometara na sat. Ova bomba je razvijena 1994. godine, a usvojena u naoružanje Oružanih snaga SAD krajem devedesetih.

Kasetna bomba CBU-102/V ima tempirni upaljač sa visinomerom, koji na zadatoj visini od tla aktivira detonaciono sečivo koje odseca prednji i zadnji deo bombe sa stabilizatorom, a kontejner se raseca po dužini na tri dela pod uglom od 120 stepeni i na taj način se pod dejstvom vazdušne struje i centrifugalne sile oslobađaju kasetne bombice. Bombice imaju svoj tempirni upaljač sa satnim mehanizmom koji nakon određenog vremena oslobađa poklopac na vrhu bombice i rasipa kalemove po električnim vodovima. Kalemovi su izrađeni od silicijumskog vlakna, presvučeni molekulskim slojem aluminijuma, i pretpostavka je da je na silicijumsko vlakno nanet posebnim postupkom, naparavanjem pod vakuumom ili nanotehnološkim postupkom. 

Bomba sa elektroprovodljivim vlaknima  (u kojoj se nalaze bombice  BLU114/ B, proizvedene u SAD) se koristila u agresiji NATO-a na SRJ, kad je onesposobljeno više od 70 odsto električne energije u našoj nacionalnoj mreži. Ali, za manje od 24 sata, stručnjaci iz Srbije su uspeli da obnove operativnost elektrosistema u kome su samo dalekovodi imali dužinu od 9.408 kilometara, tako da korišćene bombe sa elektroprovodljivim vlaknima nisu dale očekivane rezultate. Evo kako...

S obzirom na malu masu vlakana, vetar je povremeno nosio provodljiva vlakna sa neočišćenih delova postrojenja i iz bliske okoline, koja su potom padala na već očišćene delove elektrosistema i dolazilo je do ponovnih kratkih spojeva i nestanka struje. Ove havarije su bile najteže u istoriji EPS-a. Inženjeri iz Vojnotehničkog instituta sa saradnicima sa Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu uspešno su rešili podizanje provodljivih vlakana sa tla određenim postupkom kojim su tanke niti lepljene za zemlju i nije bilo mogućnosti za njihovo ponovno dizanje.

Tako je sprečeno njihovo podizanje u vazduh i ponovno izazivanje kratkih spojeva. Kad je neprijatelj shvatio da srpski radnici elektroprivrednih postrojenja uspešno saniraju štete od provodljivih vlakana i da praktično nema štete po elektroenergetski sistem, počeli su da gađaju trafo-stanice razornim bombama. To je rezultiralo naknadnim zagađenjem tla, jer je iz pogođenih i zapaljenih transformatorskih stanica isticalo transformatorsko ulje i odlazilo u vodu i u zemljište.