Ernest Deni – prijatelj Slovena

Ove godine navršava se vek od smrti Ernesta Denija (1849–1921), istoričara i profesora sa Sorbone, koji je svoja istraživanja posebno posvetio proučavanju Južnih Slovena. Aleksandra Kolaković iz Instituta za političke studije održala je tim povodom predavanje „Ernest Deni – najveći prijatelj Slovena”, koje je dostupno na jutjub kanalu Kulturnog centra Novog Sada.

Kako je istaknuto, Denijevo polje interesovanja zahvatalo je i međunarodne događaje na Balkanu, a na to su posebno uticale generacije balkanske elite koja se školovala u Francuskoj. Ernest Deni je prvi put posetio Srbiju 1873. godine, u vreme kada se kod njega pojavilo interesovanje za Južne Slovene, a 1911. na svom putovanju obišao je i Beograd i Zagreb, Ljubljanu, Rijeku, Cetinje, Bosnu i Hercegovinu.

U vreme aneksije BiH, Deni je shvatio opasnost koja je Srbiji pretila od Austrougarske. Zajedno sa Alberom Maleom, Ogistom Govenom, Emilom Omanom i jednom neformalnom grupom francuskih intelektualaca, preko štampe i predavanja protiv Austrougarske podržao je Srbiju i Srbe.

Deni je 1908. pokrenuo razvoj kulturne i naučne saradnje Francuske sa slovenskim narodima. Tada je osnovano francusko-slovensko udruženje u Parizu, čime je organizovana saradnja Francuza i svih slovenskih naroda na institucionalnim osnovama. Tokom Prvog svetskog rata odbrana češke i jugoslovenske ideje bila je u središtu njegovih aktivnosti. U svojoj kući u Parizu osnovao je Institut za slovenske studije i časopis „Slovenski svet”. U vreme Prvog svetskog rata Deni je napisao knjigu „Velika Srbija”, koja je panegirik srpskoj istoriji i pobedama.

Među srpskim intelektualcima vladalo je veliko poštovanje prema ličnosti i delu Ernesta Denija i nazvan je „najvećim prijateljem Slovena na Zapadu”. Deni, koji je od 1912. bio član naše Akademije nauka, smatrao je da Južni Sloveni moraju da zadrže svoju individualnost i ne urone u Rusku imperiju, zastupajući tezu „Panslavizam da, ali ne panrusizam”.