Zašto Vračarci traže da ostane park na Slaviji

Vračarci nemaju dilemu – park u Mitićevoj rupi na Slaviji ne sme da bude žrtvovan za izgradnju stambeno-poslovnog kompleksa koji je na tom mestu predviđen nacrtom plana detaljne regulacije čija je izrada u toku. Zato će se brojni građani i danas u 11 sati okupiti na tom zelenom ostrvu kako bi još jednom široj javnosti skrenuli pažnju na to zašto park žele u svom komšiluku. Podrška za odbranu te zelene javne površine stigla je iz celog grada, peticiju „Za park na Slaviji” potpisalo je više od 13.000 ljudi.

Komšijski događaj organizuje pokret „Ne davimo Beograd” koji se suprotstavio ideji gradske vlasti da se u Mitićevoj rupi gradi komercijalno-stambeni kompleks od više od 9.000 kvadratnih metara, kaže Irena Fiket, koordinatorka pokreta „Ne davimo Beograd” za Vračar.

– I građanima Vračara, koji je najgušće naseljena opština u Beogradu, ali i svim žiteljima grada, neophodna je ova zelena površina. Takve javne površine progresivno se smanjuju na ovoj opštini tako da smo došli do toga da je zelenila svega 1,5 kvadratnih metara po glavi stanovnika, a trebalo bi da bude najmanje devet kvadrata, što je preporuka Svetske zdravstvene organizacije za urbane sredine. Osim toga važno nam je da čujemo mišljenje mališana kojima je park i najpotrebniji. Njegovim ukidanjem kršimo prava deteta na park – ističe Fiketova.

Stručna javnost, arhitekte, nisu protiv zdravog okruženja ali većina njih smatra da je park na Slaviji samo privremeno rešenje i da na tom mestu treba da budu objekti kako bi se trg zaokružio, odnosno formirao. Njihovi argumenti mahom su utemeljeni na brojnim urbanističko-arhitektonskim konkursima koji su poslednjih decenija bili raspisivani za rekonstrukciju Slavije i nijedan od njih, lokaciju nazvanu po trgovcu koji je pre Drugog svetskog rata na Slaviji planirao da zida robnu kuću od 60 metara, nije video neurbanizovanu.

Fiketova smatra da je stav arhitekata koji ne podržavaju opstanak parka konzervativna arhitektura – pristup koji je imao smisla pre osam decenija kada je ne samo na Vračaru nego i u celom Beogradu bilo neuporedivo više zelenih površina.

– Evropski trendovi u planiranju u gradovima uvažavaju to što misle i žele ljudi koji žive u delovima koji su viđeni za urbanizaciju i deo su demokratskog procesa odlučivanja. Kod nas je učešće građana kroz institucionalne kanale uglavnom fingirana demokratija. Zar je više od 13.000 potpisnika beznačajna stvar za one koji donose odluke u kojem pravcu treba da se razvija Beograd – ističe Fiketova.

Planski dokument za 3,3 hektara između ulica Kralja Milana, Beogradske, Njegoševe i Svetozara Markovića, koji je prošlog meseca bio na ranom javnom uvidu, inicirala je Direkcija za građevinsko zemljište, a izradio ga je Urbanistički zavod Beograda. Urbanisti su oslanjajući se na pobedničko rešenje arhitektonskog tima Tamare Petrović i Miloša Komlenića sa anketnog konkursa za područje Trga Slavija i okolnih blokova iz 2005. u Mitićevoj rupi predvidele mešovite gradske centre – kombinaciju stanovanja, komercijalnih i javnih sadržaja.

Objekti sagrađeni duž Ulice kralja Milutina neće biti porušeni, a najveća transformacija planirana je na sadašnjoj javnoj parkovskoj površini čiji preobražaj Urbanistički zavod opisuje kao „…odmerena izgradnja objekata usklađenih sa objektima u neposrednom okruženju”.  Iz prezentacije koju je sačinilo to javno gradsko preduzeće vidi se da će zelenilo biti raspoređeno po sredini tog bloka, a da bi novi objekti maksimalne spratnosti osam i jedan povučeni sprat mogli da budu podignuti uz Beogradsku ulici i Kralja Milana, a niži do pet spratova uz Njegoševu ulicu.

U svakom slučaju, broj stanova će se sa sadašnjih 247 popeti na 323, broj stanovnika uvećati sa 715 na 936, a zaposlenih sa 550 na 766. Predviđeno je i da, u skladu sa prvonagrađenim rešenjem sa konkursa od pre 16 godina, kroz Mitićevu rupu, odnosno budući stambeno-komercijalni blok budu pešački koridori koji bi povezali ulice Njegoševu i Kralja Milana. Urbanisti su propisali i obavezno raspisivanje javnog arhitektonskog konkursa za idejno rešenje za novoplaniranu izgradnju u Mitićevoj rupi.

Njen investitor kako sada stvari stoje je „Sebre M.R.S. doo”, jedna od članica „Sebre” grupacije iz Češke koja je postala vlasnik 2248,5 kvadratnih metara na Slaviji kupivši ih od starih vlasnika kojima je to zemljište restitucijom vraćeno. To čini oko 34 odsto ukupne površine od oko 7.000 kvadratnih metara u Mitićevoj rupi na kojoj je predviđena gradnja prema nacrtu plana detaljne regulacije za taj vračarski blok.

Od kafane do zelenog ostrva

Mitićeva rupa uređena je u park 2003. godine sa dva dečja igrališta, ali nikada pre toga od 1935. kada je kafana „Rudničanin” na uglu ulica Kralja Milana i Beogradske postala vlasništvo veletrgovca Mitića nije planirana da bude i ostane park. To je, pre 18 godina, bio iznuđen ali logičan potez budući da je taj prostor u iščekivanju konačnog uređenja godinama bio devastiran. Poslednji pokušaj da se Mitićeva rupa uredi bio je devedesetih godina prošlog veka kada je postavljen kamen temeljac za zgradu Dafiment banke ali se od nje odustalo. Tada je demontiran park sa glavnim motivom sunčanog sata koje su gradske vlasti uredile početkom osamdesetih godina 20. veka. Između 1946. i 1980. više puta je počinjala izgradnja u tom vračarskom bloku ali svaki put bez uspeha. Posle završetka Drugog svetskog rata komunisti su nacionalizovali to zemljište, a njegov deo u restituciji vraćen je potomcima starih vlasnika.