Hrast star dva veka na Cvetnom trgu

Možda nije „zapamtio” Pri srpski ustanak iz 1804. godine i zasedanje Praviteljstvujuščeg sovjeta – srpske vlade, ali je useljavanje prvih ministarstva u Beograd izgleda ostalo u njegovom sećanju. Prema nekim podacima, upravo oko 1811. godine svoj život započelo je najstarije stablo u centralnom delu prestonice – hrast na Cvetnom trgu. Od tada do danas nagledao se on svega i svačega, različitih vojski, okupacija, pretrpeo bombardovanja, dočekao oslobođenja, gledao kako mu menjaju okruženje, ali i kako njegov grad raste.

Ovih dana radnici JKP „Zelenilo Beograd”, koji decenijama brinu o njemu, uredno su mu posekli grančice i dodali neophodne „vitamine” kako bi ovaj vremešni gospodin ostao vitalan kao i do sada.

– Hrast na Cvetnom trgu ima izuzetan značaj kao spomenik prirode i on predstavlja hortikulturnu baštinu našeg glavnog grada. Njegova vrednost je u tome što je najstarije zaštićeno stablo, star oko 210 godina, a ostatak je nekadašnje hrastovo-jasenove šume koja se prostirala od Cvetnog trga do Manježa. Stablo je impresivnih dimenzija, visine oko 20 metara, a obima debla oko četiri metra – kažu u „Zelenilu”.

Zbog njegovog značaja, grad Beograd je 2001. godine hrast stavio pod zaštitu i proglasio ga spomenikom prirode botaničkog karaktera.

– U okviru ustanovljenog režima zaštite, a u skladu sa rešenjem o zaštiti, na stablu se sprovode sve biološke mere zaštite i nege koje su neophodne za vitalnost nekog zaštićenog stabla. Pored redovnog praćenja stanja stabla, tu su i mere uklanjanja suvih i prelomljenih grana, sanacija promena na deblu i debljim primarnim granama, prihrana preko korena mineralnim đubrivom. Velike primarne grane su pre petnaest godina povezane i stabilizovane metalnim sajlama da bi se zaštitile od preloma, a funkcija sajli se redovno kontroliše – ističu u „Zelenilu”.

Uprkos velikoj starosti i činjenici da je pregrmeo mnoge nedaće, hrast je dobrog zdravstvenog stanja i za sada nisu potrebne dodatne mere zaštite. Pored stabla, održava se i površina oko njega, ona je označena propisanom tablom za obeležavanje prirodnog dobra, kao i odgovarajućom dvojezičnom informativnom tablom.

Krajem 2015. godine, kada je rađena obnova Cvetnog trga, koja je obuhvatala i deo Njegoševe ulice između Svetozara Markovića i Kralja Milana, oko hrasta je uklonjena betonska kaseta i posađena trava do Ulice kralja Milana. Ispred stabla postavljeni su visoki stubovi koje u donjem delu krošnje zaštićenog hrasta povezuje metalna konstrukcija.

Između samoposluge i saobraćajnice

U prvoj polovini 19. veka na ovom delu Vračara na kome se nalazi stablo napravljena je pijaca, a 1958. godine i prva samoposluga na Balkanu. Tako je stablo hrasta lužnjaka više od dva veka uspelo da opstane u tom prostoru, između samoposluge i izuzetno frekventne saobraćajnice, i da svojim impresivnim dimenzijama ulepšava ovaj deo urbanog jezgra starog Beograda.