Knjiga o Diani Budisavljević

U vreme aktuelizovanja teme istorijske uloge Austrijanke Diane Budisavljević, rođene Obekser (1891–1978), supruge uglednog zagrebačkog lekara Julija Budisavljevića, koja je od sigurne smrti iz ustaških logora tokom Drugog svetskog rata izbavila najmanje 7.000 srpske dece, objavljeno je mnogo knjiga i snimljen je film o njoj.

Knjiga „Diana Budisavljević” istoričarke Nataše Mataušić, u izdanju „Lagune”, predstavlja rezultat dvadesetogodišnjeg iscrpnog istraživanja. Sadrži fotografije Diane, njene porodice, saradnika, ali i nedavno pronađene fotografije dece iz logora i fotografije preživelih danas. U knjizi su i odlomci iz Dianinog dnevnika, kao i priče onih koje je Diana spasila. Autorkin istraživački rad je inspirisao snimanje filma „Dnevnik Diane Budisavljević”.

Pored spasavanja dece od sigurne smrti, Diana je tokom Drugog svetskog rata organizovala njihov smeštaj i vodila detaljnu kartoteku kako bi roditelji nakon rata mogli da pronađu svoju decu. Po postignutim rezultatima, njen otpor je imao sva obeležja herojskog dela, koje je zaslužilo svoje mesto u pozitivnom istorijskom nasleđu. Ali desilo se upravo suprotno. Čim su na scenu stupile nove komunističke vlasti, toj heroini Drugog svetskog rata u potpunosti je onemogućen rad, oduzeta joj je kartoteka, a ona je potisnuta iz istorijskog sećanja, podseća izdavač ove knjige.

 „Do 2002. godine i objavljivanja ’Dnevnika Diane Budisavljević’, koji predstavlja izuzetan istorijski dokument, pisan iz perspektive žene koja je slobodno mislila, slobodno delovala i pružala aktivan otpor ustaškom režimu, uspela sam uz pomoć Dianine unuke otkriti tajnu albuma koji su se godinama čuvali u depou muzeja: albuma Diane Budisavljević. To su bila moja dva polazišta za traženje mnogobrojnih pitanja koja sam sebi postavljala, a na koja moja knjiga donosi odgovore: ko je bila Diana Budisavljević, zašto su joj oduzeti kartoteka dece i albumi s fotografijama, zašto je izbrisana iz istorijskog narativa Drugog svetskog rata, ko je odgovoran za to, kakva je bila uloga nadbiskupa zagrebačkog Alojzija Stepinca...”, prenosi „Laguna” izjavu autorke Nataše Mataušić.

Dugogodišnji istraživački rad Nataše Mataušić, utemeljen na izvornoj arhivskoj građi, na dnevniku Diane Budisavljević i njenoj ostavštini, recentnoj literaturi i svedočenjima savremenika, izneo je na videlo mnoge dosad nepoznate činjenice, koje su ranije bile mistifikovane ili politizovane. „Istovremeno svojom sam knjigom želela ispraviti i nepravdu koja joj je načinjena. Njena akcija ne bi postigla tako velike rezultate da nije imala veliki broj saradnika, građana Zagreba različitog socijalnog statusa. Nažalost, mnogi od njih su takođe nepravedno zapostavljeni ili zaboravljeni. I njihove sam sudbine pokušala izvući iz zaborava i predstaviti ih široj društvenoj javnosti kao aktivne saradnike u toj najvećoj akciji spasa vanja dece, ne samo u Hrvatskoj ili Jugoslaviji već u čitavoj okupiranoj Evropi”, istakla je Nataša Mataušić.

Knjiga „Diana Budisavljević”, štampana u tvrdom povezu i sa ekskluzivnim fotografijama, u prodaji je u knjižarama već od danas.